Pozitif Yönden Bohçalama ve SBS Modifiyeli Bitümlü Membranlar: sık sorulan sorular

Pozitif yönden bohçalama, su basıncının geldiği tarafın dışına (dış cephe veya dış zemin yüzeyine) uygulanan yalıtım sistemidir. Negatif yönden bohçalama ise suyun girdiği yüzeyin iç tarafına (iç cephe veya bodrum iç duvarına) uygulanır. Pozitif yönden bohçalama, suyun yapıya girmeden dışarı itilmesi prensibiyle çalışır ve daha etkilidir; negatif yönden bohçalama ise suyu yapı içinde tutarak dışarı yönlendirir.

SBS (Stiren-Badiren-Stiren) modifiyeli bitümlü membranlar, bitüme elastik özellik katan polimerlerdir. Avantajları: düşük sıcaklıklarda (-25°C'ye kadar) esnekliğini korur, yüksek sıcaklıklarda (90°C'ye kadar) akış yapmaz, çatlama ve yırtılma direnci yüksektir, UV dayanımı iyi olduğu için açık havada kullanılabilir ve uygulaması kolaydır (tüp veya tabanca ile).

Çift kat SBS membran uygulamasında, alt ve üst katların bindirme payı minimum 10 cm olmalıdır. Katların birbirine dik açıyla yerleştirilmesi ve derzlerin üst üste gelmemesi gerekir. Üst kat, alt katın derzlerini örtmeli ve her iki kat da yüzey boyunca homojen bir bariyer oluşturmalıdır. Bindirme payı yetersizse su, derzlerden sızabilir.

Tie-rod boruları genellikle PVC boru içinden geçirilen çelik millerin beton dökümü sonrası çıkarılmasıyla geride silindirik boşluklar bırakır. Dışarıdan sadece sürme bitüm uygulandığında, hidrostatik zemin suyu basıncı bu noktalardaki ince zarı zamanla patlatarak boru içinden doğrudan bodruma akar. Doğru Prosedür: 1. 2. 3. 4. Dış veya iç cepheden tie-rod borusunun içindeki plastik boru kırıcı yardımıyla en az 3-4 cm derinliğe kadar oyulur. Açılan dairesel deliğe suyla temas ettiğinde 3-4 kat genleşen hidrofilik bentonit veya poliüretan mastik tıkacı yerleştirilir. Deliğin ağzı rötresiz (çekme yapmayan), R4 sınıfı yüksek mukavemetli yapısal tamir harcı ile yüzeyle sıfır olacak şekilde kapatılır. Bu mekanik tamiratın üzerine en az 2 kat elastomerik su yalıtım kaplaması uygulanır.

Membranlar, dış etkenlere (UV, mekanik darbe, kimyasal) karşı savunmasızdır. Koruma levhası (geotekstil, HDPE veya beton plaka) yerleştirilmezse, dolgu sırasında taşlar ve kazı aletleri membranı yırtabilir. Ayrıca zemin oturması ve don tehdidi de membrana zarar verir. Koruma levhası, membranı mekanik etkilerden korur ve yalıtım ömrünü uzatır.

Yüzey, membran uygulamadan önce temiz, kuru, pürüzsüz ve tozsuz olmalıdır. Beton yüzeylerde çimento sütü, kalıp yağı ve gevşek parçalar temizlenir. Çatlaklar ve boşluklar tamir edilir. Yüzeye astar (primer) sürülerek membranın betona yapışması artırılır. Köşelerde ve geçişlerde yuvarlatma (file) yapılır; keskin köşeler membranın yırtılmasına neden olur.

Membranlar, propan veya gaz tabancası ile 180-220°C arası sıcaklıkta ısıtılır. Membranın alt yüzeyi eriyip bitüm tabakası akıcı hale geldiğinde, membran hedef yüzeye bastırılır ve silindir ile sıkıştırılır. Kaynak sırasında membranın kenarlarından bitüm taşmalıdır; bu, kaynağın sağlam olduğunun göstergesidir. Kaynak sırasında aşırı ısıtma membranın yanmasına veya delinmesine neden olur.

Dilatasyon derzleri, yapının hareketlerini karşılamak için bırakılan boşluklardır. Bu derzlerde bohçalama membranı, derzin iki yanına uygulanır ve derz üzerine esnek bir bant (geçiş profili) yerleştirilir. Derz kapağı veya silikon dolgu ile derz kapatılır. Bu sayede yapı hareket ettiğinde membran gerilmeden esneyebilir ve su sızıntısı olmaz.

Yüksek su basıncı durumunda bohçalama yalıtımına ek olarak: (1) Drenaj pompası veya drenaj kanalı ile su tahliyesi, (2) Su tutucu bantlar veya şilte ile suyun yalıtıma ulaşması engellenir, (3) Kristalize çimento esaslı harçlar ile betonun kendisi su geçirmez hale getirilir, (4) İçeriden negatif yönden bohçalama ile su dışarı yönlendirilir. Bu kombinasyon, yalıtımın ömrünü ve güvenilirliğini artırır.

Su tutucu bantlar (swelling strips), suyla temas ettiğinde 3-5 kat genleşen bentonit veya polimer esaslı malzemelerdir. Dilatasyon derzlerine ve boru geçişlerine yerleştirilir. Su geldiğinde genleşerek boşluğu doldurur ve su geçişini engeller. Bu bantlar, statik yalıtıma ek olarak dinamik bir bariyer oluşturur ve özellikle hareketli derzlerde etkilidir.