Kendiliğinden Yayılan Şap, Eğim Şapı ve Helikopter Perdahlı Şap: sık sorulan sorular

Kendiliğinden yayılan şap, akışkan bir karışım olduğu için yüzeyi otomatik olarak düzeltir ve pürüzsüz bir yüzey oluşturur. Uygulaması hızlıdır ve işçilik maliyeti düşüktür. Ayrıca ince katmanlar halinde uygulanabilir ve zeminin üzerine doğrudan dökülebilir. Bu şap, özellikle parke, laminat ve seramik döşemelerde tercih edilir.

Kendiliğinden yayılan şap, yüksek maliyetli ve yüzey hazırlığına çok duyarlıdır. Alt zeminin kuru ve emici olmaması gerekmektedir; aksi halde şapın suyu hızla emer ve çatlaklar oluşur. Ayrıca bu şap, yüksek yükler altında çatlayabilir ve don-çözülme döngülerine karşı daha hassastır.

Kendiliğinden yayılan (self-leveling) kalsiyum sülfat veya çimento esaslı şaplar yüksek miktarda kimyasal karışım suyu içerir. Eğer alt zemin (kara şap veya beton) kuru ve emici ise, şapın suyunu hızla emer. Suyunu aniden kaybeden şapın akışkanlığı bozulur, homojen yayılmaz, içerisinde iğne deliği şeklinde hava kabarcıkları (pinhole) oluşur ve kuruduğunda mukavemet kazanamadan tozar ve çatlar. Akrilik astar uygulaması yüzey emiciliğini dengeler ve hava kabarcıklarının yüzeye çıkmasını engeller.

Eğim şapı, balkon, teras, çatı ve ıslak hacimlerde suyun tahliyesini sağlamak için kullanılır. Şap, belirli bir eğim açısıyla (genellikle %1-2) dökülür. Uygulama öncesi zemin temizlenir ve astar sürülür. Şap, eğim çizgilerine göre dökülür ve helikopter veya sıyırıcı ile düzeltilir. Eğim şapı, suyun birikmesini önleyerek yapıyı korur.

Kendiliğinden yayılan (self-leveling) kalsiyum sülfat veya çimento esaslı şaplar yüksek miktarda kimyasal karışım suyu içerir. Eğer alt zemin (kara şap veya beton) kuru ve emici ise, şapın suyunu hızla emer. Suyunu aniden kaybeden şapın akışkanlığı bozulur, homojen yayılmaz, içerisinde iğne deliği şeklinde hava kabarcıkları (pinhole) oluşur ve kuruduğunda mukavemet kazanamadan tozar ve çatlar. Akrilik astar uygulaması yüzey emiciliğini dengeler ve hava kabarcıklarının yüzeye çıkmasını engeller.

Helikopter perdahlı saha şapı, büyük açıklıklı sahalarda (fabrika, depo, otopark) kullanılan bir şap türüdür. Şap, helikopter perdah ile düzeltilir ve sıkıştırılır. Bu yöntem, yüzeyin daha pürüzsüz ve dayanıklı olmasını sağlar. Helikopter perdah, aynı anda sıkıştırma ve düzeltme yaptığı için işçilik maliyeti düşüktür.

Şap dökümünde kullanılan çimento türü, şapın kullanım amacına ve yük koşullarına göre seçilir. Genel amaçlı şaplarda CEM I 42.5 R çimento kullanılır. Yüksek dayanım gerektiren şaplarda ise CEM II veya CEM III çimento tercih edilir. Ayrıca şapın kimyasal etkilere maruz kalacağı durumlarda özel çimento türleri kullanılır.

Şap dökümünde su oranı, çimento türüne ve şapın kullanım amacına göre belirlenir. Genellikle su/çimento oranı 0.4-0.5 arasında tutulur. Fazla su, şabın mukavemetini düşürür ve çatlaklara neden olur. Yetersiz su ise şabın akışkanlığını azaltır ve uygulamasını zorlaştırır. Su oranı, şapın kıvamına göre ayarlanır.

Şap dökümünde kullanılan katkı maddeleri: (1) Akışkanlaştırıcılar (superplasticizer), su oranını düşürerek şabın akışkanlığını artırır. (2) Hava sürükleme ajanları, şaba hava kabarcıkları ekleyerek don dayanımını artırır. (3) Erken mukavemet vericiler, şabın erken mukavemet kazanmasını sağlar. (4) Yavaşlatıcılar, sıcak havalarda şabın kurulumunu yavaşlatır.

Şap dökümünde çatlak oluşumunu önlemek için: (1) Su oranını düşük tutmak, (2) Şabı ince katmanlar halinde dökmek, (3) Şap sonrası yüzeyi nemli tutmak, (4) Dilatasyon derzlerini bırakmak, (5) Don-çözülme döngülerine dayanıklı malzeme kullanmak, (6) Şabın hızlı kurumasını engellemek gereklidir.