İnşaat ve tadilat terimleri sözlüğü
367 terim: ustanın, mühendisin ve teklif formunun dilini anlamak için A'dan Z'ye kısa açıklamalar.

A
- Açıklık
- İki kolon, ayak, mesnet veya duvar arasında kalan boşluk; pencere ve kapı gibi mimari boşluklar veya döşeme/kirişlerin geçtiği net mesafe.
- Aderans
- İki farklı yapı malzemesinin (eski beton ile yeni harcın, şap ile seramik yapıştırıcısının vb.) birbirine kimyasal veya mekanik tutunma kabiliyeti.
- Aderans Artırıcı Astar
- Pürüzsüz, camsı veya emiciliği yüksek yüzeylere yeni bir sıva veya yapıştırıcı uygulanmadan önce yüzey tutunmasını artıran reçine katkılı sıvı kaplama.
- Agrega
- Beton, harç ve asfalt yapımında kullanılan; kum, çakıl, kırmataş gibi muhtelif dane boyutlarındaki inorganik taneli malzeme.
- Ahşap
- Taşıyıcı karkas, çatı iskeleti, zemin döşemesi ve kapı-pencere üretiminde kullanılan organik, nefes alabilen doğal lifli yapı malzeme.
- Akıllı Şap (Self-Leveling)
- Sıvı halde döküldüğünde yerçekimiyle kendiliğinden yayılarak zemindeki kot farklarını sıfırlayan polimer takviyeli tesviye şapı.
- Akrilik
- Boya, astar, mastik ve banyo küvetlerinde bağlayıcı veya ana gövde olarak kullanılan, esnek ve suya dayanıklı sentetik polimer reçine.
- Akrilik Mastik
- Süpürgelik, kapı kasası ve alçıpan birleşimlerindeki mikro boşlukları kapatan, üzeri boyanabilir sızdırmazlık dolgusu.
- Aks
- Mimaride ve statik projede kolon, duvar ve kirişlerin merkezinden veya kenarından geçen, yapının sahaya aplikasyonunda kullanılan referans çizgileri.
- Akustik
- Ses dalgalarının mekan içindeki yayılımını, yutulmasını, yankılanmasını ve yapılar arasındaki geçişini inceleyen fizik dalı ve ses yalıtım tasarımı.
- Alafranga Tuvalet
- Oturma yüksekliği 40–42 cm olan, duvara veya zemine monte edilen modern klozet sistemi.
- Alaturka Tuvalet
- Zemine gömme hela taşı kullanılan, ayak basma yerleri bulunan geleneksel hela sistemi.
- Alçı
- Kalsiyum sülfat dihidrat (jips) taşının fırınlanıp öğütülmesiyle üretilen; sıva, kartonpiyer ve kalıp işlerinde kullanılan beyaz renkli bağlayıcı mineral.
- Alçıpan (Alçı Levha)
- Çekirdeği jips alçı, dışı özel karton kaplı hafif bölme duvar ve asma tavan plakası (Beyaz: standart, Yeşil: neme dayanıklı, Kırmızı: yangına dayanıklı).
- Alüminyum
- Hafif, paslanmaz, yüksek mukavemetli pencere doğramaları, kompozit cephe panelleri ve asma tavan taşıyıcı profillerinde kullanılan metalik element.
- Ampatman
- Temel betonunun kolon veya perde duvar izdüşümünden dışarıya doğru taşan, zemin gerilmelerini dağıtan yatay pabuç çıkıntısı.
- Andezit
- Dış mekan yürüme yolları, merdiven basamakları ve bordürlerde kullanılan, kaymaya ve aşınmaya dayanıklı volkanik doğal taş.
- Ankraj
- Çelik, ahşap veya prefabrik elemanları mevcut betonarme kütleye mekanik dübel veya kimyasal kartuş (epoksi harç) yardımıyla sabitleme işlemi.
- Antikondensasyon Keçesi
- Sac çatı panellerinin iç yüzeyine lamine edilen, iç ortam buharını emerek yoğuşup içeri damlamasını engelleyen elyaf keçe tabakası.
- Aplikasyon
- Projedeki koordinat ve aks çizgilerinin total station, nivo veya şakül yardımıyla araziye ya da şantiye zeminine birebir aktarılması.
- Armatür
- Sıhhi tesisatta suyun akışını, sıcaklığını ve debisini ayarlayan batarya, musluk ve duş başlıklarının genel adı.
- Asma Klozet
- Ayakları yere basmayan, duvara gömülü çelik karkas üzerindeki saplamalara asılan 400 kg taşıma kapasiteli klozet.
- Asma Tavan
- Ana betonarme döşemeden çelik askı telleriyle sarkıtılan profiller üzerine alçı levha veya metal plakalar vidalanarak oluşturulan ikincil tavan.
- Asmolen Döşeme
- Taşıyıcı nervür kirişleri arasına gazbeton, bims, tuğla veya strafor gibi hafif dolgu blokları yerleştirilerek oluşturulan düz tavanlı döşeme tipi.
- Aşık
- Çatı makasları veya mertekleri üzerine yatay olarak oturtulan, kiremit veya sac kaplamayı doğrudan taşıyan ahşap veya çelik kiriş eleman.
- Aşınma Sınıfı (AC Değeri)
- Laminat parke yüzeyindeki koruyucu film katmanının sürtünmeye dayanım derecesi (AC3, AC4, AC5).
B
- Baca
- Soba, kombi, şömine veya havalandırma atık gazlarını bina çatısından atmosfere güvenle tahliye eden tuğla, beton blok veya paslanmaz çelik dikey kanal.
- Bağdadi
- Ahşap dikmeler üzerine çakılan ince çıtalar ve kıtıklı horasan sıvasından oluşan geleneksel nefes alan duvar tekniği.
- Bakır
- Sıhhi tesisat borularında, elektrik iletken kablo damarlarında ve çatı dere kaplamalarında kullanılan yüksek iletkenliğe sahip, korozyona dayanıklı kızıl metal.
- Balkon
- Binanın dış cephesinden dışarıya doğru konsol olarak taşan veya bina içine gömülü, korkulukla çevrili açık kullanım alanı.
- Balyoz
- Şantiye kırım işlerinde, kalın duvar veya betonların manuel yıkımında kullanılan ağır, uzun saplı çelik çekiç.
- Banyo
- Lavabo, klozet, duş veya küvet gibi ıslak hacim donatılarını barındıran, zemininde su yalıtımı zorunlu olan mahal.
- Barbakana
- İstinat duvarlarının arkasında biriken yeraltı suyunun duvara hidrostatik basınç yapıp devirmesini önlemek için duvar gövdesine bırakılan dışa eğimli su tahliye borusu.
- Bariyerli Sünger
- İki sünger katmanı arasına ağır EPDM kauçuk veya kurşun levha lamine edilmiş, komşu duvarlarda ses geçişini kesen yüksek desibel yalıtım malzemesi.
- Basınç Dayanımı
- Bir malzemenin (beton, harç, tuğla) kırılmadan veya ezilmeden önce taşıyabileceği maksimum sıkışma gerilmesi (N/mm² veya MPa).
- Baskı Çıtası
- Parapet ve perde duvar üst kotlarında sonlandırılan su yalıtım membranını duvara mekanik olarak kilitleyip mastiklenen alüminyum lama profil.
- Batarya
- Sıcak ve soğuk temiz suyu gövdesinde karıştırarak istenen sıcaklıkta akmasını sağlayan kumandalı veya fotoselli armatür.
- Bazalt
- Volkanik kökenli, aşırı basınca ve donma-çözülme etkilerine dayanıklı, koyu renkli sert zemin ve bordür taşı.
- Bentonit
- Su ile temas ettiğinde hacimce 3–4 kat şişerek beton ek yerlerindeki boşlukları dolduran sodyum bentonit kili veya su tutucu bant fitili.
- Beton
- Çimento bağlayıcısı, agrega (kum/çakıl), su ve kimyasal katkıların homojen karışımıyla elde edilen, kalıba dökülüp priz alarak taşlaşan kompozit yapı malzemesi.
- Betonarme
- Çekme gerilmelerine dayanıksız olan betona nervürlü çelik donatıların eklenmesiyle elde edilen taşıyıcı sistem kompoziti.
- Bims (Pomza Bloğu)
- Gözenekli volkanik lav taşlarından üretilen, yüksek ısı/ses yalıtımına sahip hafif duvar örme elemanı.
- Bitişik Nizam
- Parsel sınırına kadar dayanan, komşu parseldeki binayla ortak bir sağır duvara yapışık olarak inşa edilen imar yapı düzeni.
- Bitüm
- Ham petrol rafinerisinden elde edilen, suya karşı geçirimsiz, esnek, sıcak veya soğuk uygulanan siyah izolasyon bağlayıcısı.
- Bitümlü Membran
- Polyester keçe veya cam tülü taşıyıcılı, polimer modifiyeli bitüm kaplı rulo temel ve çatı su yalıtım örtüsü.
- Blokaj
- Temel tabanındaki grobeton dökülmeden önce zemine serilip sıkıştırılan, kapiler su yükselmesini kıran 10–15 cm kalınlığındaki kırma taş tabakası.
- Bohçalama
- Temel tabanı ve perde duvarların dışarıdan eksiz yalıtım katmanları ile çepeçevre sarılarak binanın yeraltı suyuna karşı tam bir havuz içine alınması işlemi.
- Bordür
- Kaldırım ve bahçe taşlarının yanlara açılmasını engelleyen, kot sınırını belirleyen beton veya doğal taş sınırlayıcı blok.
- Boru
- Temiz su, pis su, doğalgaz ve kalorifer akışkanlarını taşımak için kullanılan silindirik PVC, PPRC, PEX, bakır veya çelik tesisat elemanı.
- Boya
- Yapı elemanlarını dış ortamdan koruyan, yüzeye estetik renk ve doku kazandıran sıvı veya macun kıvamlı son kat koruma kaplaması.
- Buat
- Elektrik hatlarında ana linyeden priz ve aydınlatma sortilerine kablo eklerinin yapıldığı plastik buat kasası.
- Buhar Dengeleyici
- Cephe ve çatılarda dıştan uygulanan, sıvı suyu geçirmeyen fakat bina içindeki su buharının dışarı difüzyonuna izin veren nefes alan örtü.
- Buhar Kesici
- İç ortamdaki nemli sıcak havanın çatı veya duvar yalıtım katmanına girmesini engelleyen alüminyum folyolu veya kalın polietilen buhar bariyeri.
C
- Cam
- Kum (silis), soda ve kirecin yüksek fırında eritilmesiyle üretilen, ışık geçirgenliği yüksek, rijit, kırılgan saydam yapı malzemesi.
- Cam Balkon
- Balkonları dış hava şartlarından koruyan, temperli tek cam veya çift camlı panellerin alüminyum raylar üzerinde katlanıp kaydırıldığı kapatma sistemi.
- Cam Tuğla
- İçerisinde hava boşluğu bulunan iki preslenmiş cam gövdenin birleşiminden oluşan, ışık geçirirken mahremiyet ve ısı yalıtımı sağlayan dekoratif duvar elemanı.
- Cam Yünü
- Eritilmiş camın elyaf haline getirilmesiyle üretilen; çatı arası, bölme duvar ve karkas aralarında kullanılan hafif ısı ve ses yalıtım şiltesi.
- Cıvata
- İki yapı elemanını somun yardımıyla birbirine sıkıştırmak için kullanılan diş açılmış metal bağlantı mili.
- Cilalama
- Ahşap, mermer veya mozaik yüzeylerin aşınmaya karşı korunması ve parlaklık kazanması için vernik, poliüretan cila veya cila keçesiyle parlatılması işlemi.
- Cumba
- Ahşap veya kargir binalarda zemin katın üzerinden sokağa doğru konsol olarak taşan kapalı çıkma oda bölmesi.
Ç
- Çakıl
- Nehir yataklarından veya ocaklardan çıkarılan, genellikle 4–32 mm dane çapına sahip yuvarlak veya kırılmış doğal agrega taşı.
- Çam
- İnşaat karkasında, çatı merteklerinde ve mobilya iskeletinde yaygın olarak kullanılan yumuşak dokulu reçineli iğne yapraklı kereste türü.
- Çatı
- Binaları yağmur, kar, güneş ve rüzgar etkilerinden koruyan, ahşap, çelik veya betonarme karkas üzeri örtülen en üst kabuk örtüsü.
- Çatı Feneri
- Çatı tavanından doğrudan gün ışığı ve doğal havalandırma almak amacıyla çatı düzleminden yukarı yükseltilerek açılan camlı kule veya pencereler.
- Çatı Şiltesi
- Çatı döşemesi üzerine serilen, rulo halinde paketlenmiş folyolu veya folyosuz cam yünü/taş yünü ısı yalıtım örtüsü.
- Çatlak Köprüleme
- Esnek su yalıtım kaplamalarının alttaki betonda sonradan meydana gelen mikro hareket çatlaklarında yırtılmadan esneyebilme yeteneği.
- Çekvalf
- Atık su tesisatına takılan, suyun sadece tek yönde binadan dışarı akmasına izin veren; belediye hattı taştığında klapeyi kapatarak bodrumu su basmasını önleyen emniyet vanası.
- Çelik
- Demir cevherine belirli oranlarda karbon eklenmesiyle elde edilen, çekme ve basınç mukavemeti son derece yüksek yapı malzemesi.
- Çelik Hasır
- Soğuk çekilmiş nervürlü çelik tellerin fabrikada punta kaynağıyla ızgara şeklinde birleştirilmesiyle üretilen şap ve taban betonu donatısı.
- Çelik Kapı
- Kanat ve kasa gövdesi kalın çelik saçlarla güçlendirilmiş, monoblok veya kancalı kilit sistemine sahip hırsızlığa dayanıklı giriş kapısı.
- Çeltik / Şap Kumu
- Şap harcı yapımında kullanılan, içerisinde kil barındırmayan, 0–3 mm veya 0–5 mm elenmiş yıkanmış dere kumu.
- Çıkma (Konsol)
- Binanın kolon veya taşıyıcı sınırlarının dışına doğru döşeme plağının veya kirişlerin yatay olarak uzatılması.
- Çıtalama
- İç mekan duvarlarına poliüretan veya ahşap hazır profiller yapıştırılarak çerçeve ve bölmeler oluşturulan klasik iç mimari dekorasyon tekniği.
- Çift Açılım
- Pencerelerin kanat kolu hareketiyle hem standart yana açılır hem de üstten havalandırma için vasistas modunda açılır olmasını sağlayan mekanizma.
- Çift Bileşenli (2K) Yalıtım
- Çimento esaslı toz torba ile akrilik/polimer sıvı bileşenin karıştırılmasıyla hazırlanan, hem rijit hem esnek su izolasyon harcı.
- Çift Cam
- İki cam plakasının arasına hava veya argon gazı doldurularak alüminyum çıta ve sızdırmaz mastiklerle birleştirildiği yalıtımlı cam ünitesi.
- Çimento
- Kalker ve kilin pişirilerek klinker haline getirilmesi ve alçıtaşıyla öğütülmesiyle üretilen, suyla reaksiyona girdiğinde taşlaşan hidrolik toz bağlayıcı.
- Çinko
- Çatı derelerinde, oluklarda ve baca kenarı yalıtım saclarında kullanılan, paslanmaya karşı dayanıklı yumuşak gri metal kaplama levhası.
- Çiroz
- Kolon ve perde kalıplarının beton döküm basıncıyla açılmasını engellemek için karşılıklı kalıp kanatlarını birbirine kilitleyen kancalı yaylı donatı kilidi.
D
- Dalgıç Pompa
- Su sızıntısı veya kanalizasyon seviyesi altındaki bodrum kat çukurlarına konulan, tamamen suya daldırılarak çalışan otomatik şamandıralı tahliye pompası.
- Damlalık
- Balkon, parapet ve denizlik altlarına takılan; yağmur suyunun yüzey gerilimiyle cepheye yürümesini engelleyip doğrudan yere damlamasını sağlayan kanallı profil.
- Damlalık Profili
- Balkon, parapet ve denizlik altlarına takılan; yağmur suyunun yüzey gerilimiyle cephe sıvasına yürümesini engelleyip doğrudan yere damlamasını sağlayan kanallı profil.
- Darbe Sesi
- Zemine ayak basma, eşya çekme veya cisim düşmesiyle döşeme plağında titreşim oluşturan ve alt kata geçen mekanik ses türü.
- Deck (Dek)
- Teras, bahçe yürüme yolu veya havuz kenarında ızgara üzerine klipsle monte edilen suya dayanıklı fırınlanmış tik/iroko ahşap veya kompozit dış zemin döşemesi.
- Dekorasyon
- Yaşam alanlarının kullanım konforunu, fonksiyonelliğini ve görsel kalitesini artırmak için mobilya, boya, aydınlatma ve kaplama elemanlarının tasarlanıp uygulanması.
- Delikli Tuğla
- İçerisinde düşey veya yatay boşluklar bulunan, harçla örülen, bina öz ağırlığını düşüren geleneksel kil dolgu duvar elemanı.
- Demir (İnşaat Donatısı)
- Betonarme elemanların içerisine çekme gerilmelerini karşılamak üzere yerleştirilen B420C/B500C kalite nervürlü yuvarlak çelik çubuklar.
- Derz
- İki seramik, taş, tuğla veya döşeme plakası arasında ısıl genleşme payı bırakmak için oluşturulan 1–5 mm genişliğindeki hat boşluğu.
- Derz Artısı
- Seramik ve fayans döşeme esnasında karolar arasındaki derz aralıklarının her noktada eşit ve terazi olmasını sağlayan plastik haç şeklindeki mesafe ayar aparatı.
- Derz Dolgusu (Fuga)
- Seramik ve granit aralarındaki derz boşluklarını dolduran; su itici, küf önleyici polimer takviyeli çimento veya epoksi esaslı macun.
- Dilatasyon
- Uzun veya geometrik olarak parçalı yapı bloklarının sıcaklık farkı, zemin oturması ve deprem hareketlerinde birbirinden bağımsız çalışması için temelden çatıya bırakılan fiziksel ayrım derzi.
- Doğrama
- Pencere ve kapı kanatları ile bunların kasasını oluşturan PVC, alüminyum veya ahşap profillerin bütünü.
- Don (Donma Derinliği)
- Kışın don etkisinin zemin altında ulaştığı derinlik; temel tabanının don kabarmasından etkilenmemesi için mutlaka bu derinliğin altına inilmelidir.
- Donatı
- Betonarme yapılarda betona gömülen boyuna demirler, etriyeler ve çirozların tamamına verilen teknik ad.
- Dönüşüm Astarı
- Sentetik (yağlı) boyalı yüzeyleri su bazlı plastik/silikonlu boyaya dönüştürmek veya koyu renkli duvarları açık renge boyamak için uygulanan bağlayıcı geçiş astarı.
- Döşeme
- Yapı katlarını birbirinden ayıran, düşey servis ve eşya yüklerini taşıyarak kiriş ve kolonlara ileten betonarme veya ahşap yatay düzlem eleman.
- Drenaj
- Temel tabanında veya bahçede biriken fazla suyun binaya ulaşmadan toplanıp delikli borularla kanalizasyona veya rögara tahliye edilmesi sistemi.
- Drenaj Levhası
- Perde beton yalıtımının üzerine kabarcıkları duvara bakacak şekilde yerleştirilen, suyun aşağı süzülmesini sağlayan yüksek yoğunluklu polietilen koruyucu levha.
- Drenflex Boru
- Taban sularını toplamak için hendek tabanına yatırılan, üzeri delikli sarı veya siyah renkli esnek koruge drenaj borusu.
- Duşakabin
- Banyolarda duş alma esnasında suyun etrafa sıçramasını önleyen; temperli cam veya mika panellerden oluşan alüminyum profilli kapama kabini.
- Duvar
- İç mekanları odalara ayıran veya yapıyı dış ortamdan sınırlayan tuğla, gazbeton, bims veya alçıpandan örülmüş dikey yapı düzlemi.
- Dübel
- Duvara, tavana veya zemine vida ve kancaların sağlamca tutunmasını sağlayan plastik, çelik veya pirinç açılma manşonu; mantolamada levhayı duvara kilitleyen çivili parça.
E
- Eğim
- Çatılarda, balkonlarda, teraslarda ve pimaş atık su borularında suyun yerçekimiyle süzgece veya gidere akması için verilen açısal meyil (oran: %1.5 – %5).
- Eğim Şapı
- Düz betonarme teras ve balkon döşemeleri üzerine suyun birikmeden tahliye süzgecine yönlenmesi amacıyla eğimli olarak dökülen çimento harcı katman.
- Ek Parçası (Fitings)
- Sıhhi tesisat ve doğalgaz borularını birbirine bağlayan dirsek, te, manşon, nipel ve redüksiyon gibi yön ve çap değiştirici parçaların ortak adı.
- Ek Yeri Bandı (File Bant)
- Alçıpan levhaların birleşim yerlerine derz macunu çekilmeden önce çatlamayı önlemek için yapıştırılan kendinden yapışkanlı cam elyaf file şerit.
- Ekstrüde Polistiren (XPS)
- Kapalı hücre yapısına sahip, su emmeyen, basma dayanımı çok yüksek renkli sert ısı yalıtım köpüğü (şap altı ve temel perdeleri için standart malzeme).
- Elektrik Panosu
- Binaya veya daireye gelen ana enerjiyi toplayan; içinde sigortalar, kaçak akım rölesi ve kontaktörlerin bulunduğu metal/plastik dağıtım kutusu.
- Elektrik Tesisatı
- Aydınlatma, priz, ısıtma ve haberleşme cihazlarına elektrik akımını güvenle ileten kablo, boru, sigorta ve anahtarlar bütünü.
- Elektrot
- Çelik yapı ve demir karkasların elektrik ark kaynağı ile birleştirilmesinde eriyerek kaynak dikişini oluşturan örtülü metal çubuk.
- Elyaf Takviyesi
- Şap, sıva ve beton harçlarının içine karıştırılarak kuruma esnasında rötre kılcal çatlaklarını önleyen polipropilen veya çelik mikro teller.
- Emprenye
- Ahşabın çürümesini, kurtlanmasını ve mantar kapmasını önlemek için kimyasal koruyucu tuzların yüksek basınç ve vakum altında ahşap dokusuna zerk edilmesi işlemi.
- EN 14891
- Seramik altı su yalıtım malzemelerinin su geçirmezlik ve dayanıklılık performansını tanımlayan Avrupa standardı.
- Endüstriyel Zemin
- Depo, otopark ve fabrikalarda ağır yüke, kimyasala ve sürtünmeye dayanacak şekilde tasarlanan epoksi, poliüretan veya yüzey sertleştiricili helikopter şaplı zeminler.
- Enerji Verimliliği
- Bir binanın ısıtma, soğutma, havalandırma ve aydınlatmasında standart konforu koruyarak harcanan enerji miktarını yalıtım ve otomasyonla minimuma indirme performansı.
- Epoksi
- Reçine ve sertleştiriciden oluşan; solventsiz, kürlendiğinde son derece sert, su geçirimsiz ve kimyasala dayanıklı hale gelen yapıştırıcı, astar ve zemin kaplama sistemi.
- Eski Eser (Taşınmaz Kültür Varlığı)
- Tarihi, sanatsal veya mimari değeri nedeniyle Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında tescillenmiş Safranbolu konakları gibi koruma altındaki yapılar.
- Etrive
- Kolon ve kirişlerde boyuna ana donatı demirlerini çember gibi saran, betonu hapsederek yanal şişmeyi ve kesme kuvvetlerini engelleyen enine çelik donatı halkası.
- Evye
- Mutfakta yemek hazırlığı ve bulaşık yıkama amacıyla tezgah üzerine monte edilen paslanmaz çelik, granit kompozit veya seramik su teknesi.
F
- Fayans
- Ön yüzeyi parlak veya mat sırla kaplanmış, gövdesi gözenekli beyaz/kırmızı kilden üretilen, yalnızca iç mekan duvar kaplamasında kullanılan seramik türü.
- File (Donatı Filesi)
- Mantolama sıvalarında ve sürme su yalıtımlarında çekme gerilmelerini karşılayarak yüzeyin çatlamasını engelleyen alkali dayanımlı cam elyaf örgü.
- Fileli Köşebent
- Mantolama sistemlerinde bina köşelerine, kapı ve pencere merkezlerine darbelere karşı koruma sağlamak ve düzgün hat oluşturmak için takılan kendinden fileli PVC veya alüminyum profil.
- Fitil (Conta)
- Kapı ve pencerelerde kasa ile kanat arasına sıkıştırılan; hava, rüzgar, su ve toz sızmasını engelleyen EPDM kauçuk veya silikon şerit.
- Flanş
- Boruların, pompaların ve vanaların birbirine cıvatalarla sökülebilir şekilde bağlanmasını sağlayan dairesel metal bağlantı yakası.
- Fleks Yapıştırıcı
- Formülündeki kauçuk ve polimer katkılar sayesinde esneme yapabilen; büyük ebat seramiklerde ve alttan ısıtmalı zeminlerde kullanılan elastik yapıştırma harcı (C2TE S1/S2).
- Fore Kazık
- Zayıf zeminlerde bina yükünü daha derindeki sağlam kaya tabakasına aktarmak için zemine açılan derin kuyulara demir donatı indirilip beton dökülmesiyle oluşturulan yerinde dökme kazık.
- FR Alçıpan
- Kırmızı renkli, yangın yayılmasını yavaşlatan yangına dayanıklı alçıpan.
- Fuga
- Cephe kaplamalarında, sıvalarda veya ahşap lambirilerde estetik amaçla ya da gerilim boşaltmak için bırakılan doğrusal dekoratif girinti/kanal.
G
- Galvaniz
- Çelik profillerin veya sacların paslanmasını önlemek amacıyla çinko banyosuna daldırılarak üzerinin koruyucu çinko tabakasıyla kaplanması işlemi.
- Gazbeton (Ytong)
- Silis kumu, kireç, çimento ve alüminyum tozu karışımının otoklavda yüksek buhar basıncında pişirilmesiyle elde edilen, testereyle kesilebilen gözenekli hafif duvar bloğu.
- Geotekstil Keçe
- İğnelenmiş sentetik liflerden oluşan; suyu geçirirken kum ve balçığın drenaj borusunu tıkamasını engelleyen ayırıcı filtre örtüsü.
- Gergi Tavan
- Mekanın tavanına monte edilen profillere, ısı tabancasıyla genleştirilerek kilitlenen yangına dayanıklı lake veya transparan PVC membran kaplama sistemi.
- Gider (Pimaş Süzgeci)
- Islak hacimlerde, balkonlarda ve çatılarda biriken suyun atık su borusuna aktarılmasını sağlayan ızgaralı ve kokuyu kesen sifonlu ağızlık.
- Giyotin Pencere
- Kanatları sağa sola değil, ağırlık kasnağı ve halat sistemiyle düşey düzlemde aşağı ve yukarı kayarak açılan tarihi pencere türü.
- Gömme Rezervuar
- Duvar içerisine veya alçıpan tesisat boşluğuna gizlenen, dışarıda yalnızca çift kademeli deşarj butonu görünen modern sifon deposu sistemi.
- Gönyeleme
- İki duvarın, karkasın veya montaj elemanının birbirine tam 90° dik açı oluşturacak şekilde teraziye getirilmesi ve kontrolü.
- Granit
- Doğal şartlarda magmanın yer kabuğu derinliklerinde yavaşça soğumasıyla oluşan, kuvars ve feldispattan zengin, çizilmeye ve dona aşırı dayanıklı sert plaka taşı.
- Grobeton
- Mukavemet taşımayan, temel altındaki donatı çeliğinin toprağa değmesini engellemek ve su yalıtım membranına düzgün zemin sunmak için dökülen düşük dozlu taban betonu.
- Güçlendirme (Retrofit)
- Deprem güvenliği yetersiz olan binaların kolonlarına mantolama yapılması, çelik karkas eklenmesi veya perde duvar ilavesiyle taşıma kapasitesinin artırılması.
H
- Hafif Beton
- Bünyesinde bims, perlit veya polistiren taneleri barındıran; taşıyıcı olmayan, yapıya binen ölü yükü azaltmak için döşemelerde kullanılan düşük yoğunluklu beton.
- Hafriyat
- Temel kazısı, yol yapımı veya tadilat sırasında ortaya çıkan toprak, taş, beton ve kaya kütlelerinin iş makineleriyle kazılması, yüklenmesi ve yasal sahalara taşınması faaliyeti.
- Harç
- Kum, su ve bağlayıcı bir maddenin (çimento, kireç, alçı) karıştırılmasıyla hazırlanan; taş/tuğla yapıştırmada ve sıva işlerinde kullanılan bağlayıcı kıvam.
- Havalandırma Menfezi
- Mutfak, banyo veya kazan dairelerinde nemin, gaz sızıntısının ve kirli havanın tahliyesi için duvara veya cama takılan panjurlu hava kapağı.
- Helikopter Perdahı
- Taze zemin şapının priz alma anında, döner çelik bıçaklı perdah makinesi (helikopter) ile düzeltilerek pürüzsüz ve sert hale getirilmesi.
- Hidrofilik Bentonit
- Suyla temas ettiğinde 3–4 kat genleşerek boşluğu tıkayan, derz ve geçişlerde kullanılan su tutucu mastik.
- Hidrofilik Su Tutucu Bant
- Temel ve perde beton birleşim soğuk derzlerine yapıştırılan, su sızdığında şişerek boşluğu tıkayan akrilik veya bentonit esaslı izolasyon fitili.
- Hidrofor
- Şebeke su basıncının yetersiz kaldığı çok katlı binalarda su deposundaki suyu basınçlandırarak dairelere basan otomatik elektrikli pompa sistemi.
- Hidrostatik Basınç
- Yeraltı taban suyunun bina temeline ve perde duvarlarına derinliğe bağlı olarak uyguladığı sürekli yanal ve düşey sıvı basıncı kuvveti.
- Honeycomb
- Kalıp söküldükten sonra beton yüzeyinde kalan arı kovanı görünümlü boşluk ve gözenek bölgesi.
- Horasan Harcı
- Sönmüş kireç bağlayıcısının pişmiş kiremit/tuğla tozu, kum ve keten lifi (kıtık) ile karıştırılmasıyla elde edilen, Safranbolu konaklarında kullanılan tarihi harç.
I
- Isı İletim Katsayısı (Lambda)
- Bir malzemenin ısıyı ne kadar ilettiğini gösteren fiziksel değer (W/mK); bu değer ne kadar düşükse malzemenin yalıtım performansı o kadar yüksektir.
- Isı İletim Katsayısı (λ - Lambda)
- Bir malzemenin ısıyı ne kadar ilettiğini gösteren fiziksel değer (W/mK); bu değer ne kadar düşükse malzemenin yalıtım performansı o kadar yüksektir.
- Isı Köprüsü
- Yalıtımın kesintiye uğradığı betonarme kirişler, kolonlar veya pencere kenarları gibi ısının hızla kaçtığı ve içeride yoğuşarak küf yapan zayıf yüzey noktaları.
- Isı Pompası
- Dış ortamdaki havadan, sudan veya topraktan aldığı termal enerjiyi elektrik enerjisi yardımıyla iç mekan ısıtmasına veya soğutmasına dönüştüren verimli mekanik cihaz.
- Isı Yalıtımı
- Binalarda kışın sıcağın dışarı kaçmasını, yazın ise dışarıdaki sıcağın içeri girmesini engellemek için dış kabuğa uygulanan taş yünü, EPS, XPS gibi katmanlar.
- Isıcam
- İki veya daha fazla cam plakasının aralarında kuru hava veya gaz barındıracak şekilde çıtalarla birleştirildiği yalıtımlı pencere camı.
- Islak Hacim
- Su tesisatının ve atık su giderinin bulunduğu, zemini sürekli suya maruz kalan banyo, tuvalet, mutfak ve çamaşır odası gibi mekanlar.
- Işık Bandı
- Alçıpan asma tavan veya duvar panellerinde LED şeritlerin doğrudan göze vurmayıp tavana veya duvara endirekt ışık yansıtmasını sağlayan gizli tırnak/havuz detayı.
İ
- İksa
- Derin temel kazılarında yan parsellerin, cadde ve komşu binaların çökmesini önlemek için fore kazık, ankraj veya püskürtme beton ile yapılan zemin destek yapısı.
- İskele
- Binaların dış cephe inşaat, mantolama, sıva ve boya işlerinde işçilerin güvenle çalışmasını sağlayan modüler çelik borulu çalışma platformu.
- İspanyolet
- Pencere ve kapı kanatlarının pencere kolu yardımıyla tek bir hareketle kasaya birkaç noktadan kilitlenmesini sağlayan mekanik çelik kilit çubuğu.
- İstinat Duvarı
- Eğimli yamaçlarda, kot farkı olan bahçelerde toprağın kaymasını ve göçmesini engellemek için inşa edilen betonarme veya taş tutma duvarı.
- İtalyan Boya
- Kireç tozu, ezilmiş mermer tozu ve doğal reçinelerin çelik mala yardımıyla duvara kat kat uygulanıp parlatılmasıyla elde edilen mermer damar dokulu lüks iç cephe sıvası.
- İzolasyon
- Yapıların su, nem, ısı, ses ve yangın gibi olumsuz dış etkenlerden korunması amacıyla özel malzemelerle yalıtılması işlemi.
K
- Kaçak Akım Rölesi
- Elektrik devresinde insan vücuduna veya gövdeye kaçak akım olduğunda (30 mA hayat koruma, 300 mA yangın koruma) devreyi milisaniyeler içinde kesen pano anahtarı.
- Kaçak Akım Rölesi (KAR)
- Elektrik devresinde insan vücuduna veya gövdeye kaçak akım olduğunda (30 mA hayat koruma, 300 mA yangın koruma) devreyi milisaniyeler içinde kesen pano anahtarı.
- Kalıp
- Dökülen taze betonun istenilen şekil, boyut ve kotta priz alıp sertleşmesini sağlayan ahşap, plywood veya çelik geçici destek strüktürü.
- Kalıp Yağı
- Ahşap veya plywood kalıpların sertleşen betona yapışmasını önleyen ve kalıbın kolayca sökülüp tekrar kullanılmasını sağlayan sıvı ayırıcı kimyasal.
- Kalsiyum Karbür Testi
- Şap içerisindeki gerçek rutubeti kimyasal yolla ölçmek için harç numunesinin çelik tüpte karbür ampulüyle ezilerek oluşturduğu gaz basıncının ölçüldüğü nem testi.
- Kanalizasyon
- Şehirdeki binalardan toplanan evsel atık suları ve yağmur sularını arıtma tesislerine veya deşarj noktalarına taşıyan yeraltı boru hattı ağı.
- Kapiler Nem (Kılcallık)
- Temelde yalıtım eksikliği sebebiyle topraktaki suyun betonarme ve tuğla gözenekleri içerisindeki emme kuvvetiyle yerçekiminin tersine duvarda yukarı tırmanması olayı.
- Kapron
- Laminat parkelerin altına serilen; zemindeki mikro pürüzleri yutan, ısı yalıtımı sağlayan ve topuk sesini sönümleyen ekstrüde polistiren (XPS) şilte levha.
- Kara Sıva
- Tuğla veya gazbeton duvarın üzerine uygulanan; kum, çimento, kireç ve su karışımıyla yapılan kaba dolgu ve düzleme sıvası.
- Karkas
- Binaların tüm düşey ve yatay yüklerini taşıyan kolon, kiriş, perde ve döşeme betonarmelerinden veya çelik iskeletten oluşan ana taşıyıcı yapı.
- Karot
- Sertleşmiş betondan silindirik numune almak veya tesisat boruları için betonu kırmadan düzgün dairesel delik açmak amacıyla elmas uçlu özel makineyle yapılan delme işlemi.
- Kat Mülkiyeti
- Tamamlanmış bir binanın konut, dükkan veya ofis gibi bağımsız bölümleri üzerinde kurulan mülkiyet hakkı ve bu hakları düzenleyen 634 sayılı kanun.
- Kelepçe
- Pimaş, PPRC veya çelik boruları duvara ve tavana sabitleyen; titreşim sesini kesmek için iç kısmında EPDM kauçuk lastik bulunan metal halka.
- Kereste
- Tomrukların boyuna biçilmesiyle elde edilen; kalıpta, çatıda ve doğramada kullanılan belirli standart boyutlardaki masif ahşap malzeme.
- Kırıcı-Delici (Hilti)
- Şantiye tadilatlarında beton, tuğla ve seramiklerin pnömatik darbe gücüyle kırılması ve delinmesi için kullanılan profesyonel elektrikli el aleti.
- Kıtık
- Horasan harcının ve geleneksel bağdadi tavan sıvalarının çekme dayanımını artırmak, çatlamasını önlemek amacıyla harca katılan keten lifi veya keçi kılı takviyesi.
- Kilit Parke Taşı
- Bahçe, otopark ve kaldırımlarda birbirine kilitlenerek harçsız döşenen, sökülüp tekrar takılabilen basınca dayanıklı beton çevre taşı.
- Kireç
- Kireçtaşının yüksek fırınlarda pişirilmesiyle elde edilen; harçlarda yağlılık ve işlenebilirlik katan, antibakteriyel beyaz mineral bağlayıcı.
- Kiremit
- Killi toprağın kalıplanıp fırınlanmasıyla elde edilen veya betondan preslenen, eğimli çatılarda yağmur suyunu tahliye eden bindirmeli çatı kaplama örtüsü.
- Kiriş
- Döşeme plağından gelen yükleri kolonlara aktaran, genellikle yatay çalışan eğilme elemanı olan taşıyıcı betonarme/çelik çubuk.
- Klips (Terazi Klipsi)
- Büyük ebatlı seramiklerin döşenmesinde karolar arasındaki kot farklarını (dişleri) sıfırlamak için karo arasına takılıp takozla sıkılan plastik terazi aparatı.
- Klozet
- Atıkların su jeti veya sifon vasıtasıyla pimaş borusuna kokusuzca tahliyesini sağlayan sırlı porselen alafranga oturma taşı.
- KMK 19. madde
- Kat Mülkiyeti Kanunu’nda kat maliklerinin taşıyıcı sisteme (kolon, kiriş, perde) müdahalesini yasaklayan hüküm.
- Kollektör
- Kalorifer ve yerden ısıtma sistemlerinde ana hattan gelen sıcak suyu tek bir merkezde toplayıp vanalarla ayrı ayrı odalara dağıtan pirinç boru kütüğü.
- Kolom
- Kiriş ve döşemelerden gelen yükleri temel zeminine ileten düşey doğrultulu taşıyıcı betonarme veya çelik ayak.
- Kolon
- Kiriş ve döşemelerden gelen yükleri temel zeminine ileten düşey doğrultulu taşıyıcı betonarme veya çelik ayak.
- Kompakt Laminat
- Suya dayanıklı ve temizliği kolay, banyo/tuvalet kapılarında nem kabarmasına dirençli kapı türü.
- Kompozit Panel
- İki alüminyum levha arasına polietilen veya yangına dayanıklı mineral dolgu çekirdeğin preslenmesiyle üretilen modern dış cephe kaplama levhası.
- Kondensasyon (Yoğuşma)
- Ortamdaki su buharının soğuk bir yüzeye (yalıtımsız duvar veya pencere camı) çarptığında sıvı faza geçerek damlacıklar (terleme) oluşturması olayı.
- Korkuluk (Küpeşte)
- Merdiven kenarlarına, balkonlara ve teraslara düşmeyi engellemek amacıyla dikilen metal, ahşap veya cam emniyet bariyeri.
- Korozyon
- Beton içindeki demirin nem ve oksijenle kimyasal reaksiyona girerek paslanması, hacminin genleşmesi ve betonu dışarı patlatması.
- Kot
- Belirlenen sabit bir referans noktasına (±0.00) göre bir döşemenin, arsanın veya yapının düşey yükseklik seviyesi.
- Kör Kasa
- Kapı ve pencere montajı öncesinde kaba duvara teraziye alınarak sabitlenen, asıl doğramanın üzerine vidalandığı galvaniz sac veya ahşap ön çerçeve.
- Köşebent
- İki yüzeyin dik kesiştiği köşeleri dış darbelerden korumak veya profil birleşimlerini desteklemek için kullanılan L kesitli metal veya plastik eleman.
- Kristalize Yalıtım
- Beton yüzeyine sürülen veya harca katılan; nemle reaksiyona girerek beton gözenekleri içinde çözünmeyen nano-kristaller üreten su yalıtımı.
- KUDEB
- Koruma Amaçlı İmar Planı bulunan yerlerde tescilli tarihi kültür varlıklarının basit onarım izin ve denetimlerini yürüten yerel yönetim birimi.
- Kuvars
- Doğada sert kristal formda bulunan silisyum dioksit minerali; preslenmiş reçine ile birleştirilerek çizilmez mutfak tezgahı üretiminde ana hammadde olarak kullanılır.
- Kür / Kürlenme
- Dökülen taze beton ve şapın mukavemetini kazanabilmesi için kimyasal reaksiyon suyunun korunması amacıyla sulanması veya kimyasal buharlaşma kesiciyle korunması işlemi.
L
- Lake
- Yüzeyi pürüzsüzleştirilmiş MDF panellerin üzerine poliüretan astar ve son kat boyaların katlar halinde püskürtülüp parlatılmasıyla elde edilen eksiz kapı ve dolap boyası.
- Lake Kapı
- MDF üzerine poliüretan boyanın tabancayla katlar halinde atılmasıyla üretilen, bütünsel boya zırhına sahip kapı.
- Laminat Parke
- Taşıyıcı omurgası yüksek yoğunluklu ağaç lifi levha (HDF) olan, üzeri reçineli dekor kağıdı ve şeffaf aşınma filmiyle kaplı kilitli zemin döşemesi.
- Lamine Cam
- İki cam plakasının arasına şeffaf polivinil bütiral (PVB) folyo tabakası konularak ısı ve basınç altında birleştirilen; kırıldığında dağılmayan güvenlik camı.
- Lamine Parke
- Üst katmanı değerli masif ağaçtan (meşe, ceviz vb.), alt taşıyıcı katmanları birbirine zıt lifli kontra ahşaptan üretilen, sistre edilebilen doğal ahşap zemin malzemesi.
- Lata
- Ahşap karkas çatılarda veya asma tavanlarda kaplama malzemelerini vidalamak için kullanılan dar ve uzun biçilmiş çıta kerestesi.
- Lavabo
- El ve yüz yıkamak için banyolara monte edilen, atık su giderine bağlı porselen, cam veya doğal taş su çanağı.
- Lento
- Duvar örgüsü sırasında kapı ve pencere açıklıklarının üzerine gelen tuğla yüklerini yan duvarlara aktarmak için açıklığın üstüne atılan küçük betonarme veya gazbeton kiriş.
- Linye
- Elektrik sigorta kutusundan son dağıtım buatına kadar giden, sortileri besleyen ana hat kablo güzergahı.
- Logar (Rögar)
- Binaların atık su veya yağmur borularının birleştiği, temizlik ve tıkanıklık müdahalesi için yer altına yapılan kapaklı beton kontrol bacası.
- Low-E Kaplama
- Cam yüzeyine mikron düzeyinde uygulanan ve camın ısı iletkenliğini düşürerek radyan ısıyı içeri geri yansıtan mikroskobik metalik kaplama.
M
- Macun
- Duvar, alçıpan veya ahşap yüzeylerdeki delik, gözenek ve dalgalanmaları boya öncesi tamamen kapatıp zemin sıfırlayan ince dolgu pastası.
- Mahya
- Eğimli çatıların iki farklı yöne bakan yüzeylerinin en üst tepe noktasında kesiştiği su ayırıcı sırt çizgisi ve buraya konulan özel kiremit elemanı.
- Mala
- Sıva, harç, alçı ve yapıştırıcıları yüzeye sürmek, yaymak ve düzeltmek için kullanılan üçgen veya dikdörtgen çelik el aleti.
- Manifold (Kollektör)
- Yerden ısıtma ve kalorifer tesisatında suyu her bir boru devresine ayrı debiyle dağıtan ve toplayan çok çıkışlı pirinç kolektör borusu.
- Mantar Döşeme
- Kiriş sarkıntısı olmayan, döşeme plağının doğrudan kolonlara bastığı ve kolon başlarına zımbalamayı önlemek için piramidal başlık yapılan döşeme sistemi.
- Mantolama
- Binaların dış duvarlarının taş yünü veya EPS ısı yalıtım levhaları, yapıştırıcı, dübel, file ve dekoratif sıva ile dıştan kesintisiz yalıtılması.
- Masif Ahşap
- Hiçbir presleme, talaş birleştirme veya kaplama içermeyen; doğrudan doğal ağaç gövdesinden biçilerek elde edilen saf tomruk kerestesi.
- Mastar
- Şap, sıva veya beton dökümünde yüzeyin tam düz, dalgasız ve terazi olmasını sağlamak için kullanılan 2–3 metre boyundaki alüminyum düzleme cetveli.
- Mekanik Cephe
- Doğal taş, seramik veya kompakt laminat cephe kaplamalarının duvara harçla değil; paslanmaz çelik ankraj ve alüminyum karkas profilleriyle asıldığı havalandırmalı cephe.
- Melamin
- Ahşap desenli kağıtların melamin reçinesiyle emprenye edilip yonga levha veya MDF üzerine sıcak preslenmesiyle elde edilen ekonomik dolap ve kapı yüzeyi.
- Membran
- Yapılarda suyun, buharın veya gazların geçişini engellemek için rulo halinde serilen polimer veya bitüm esaslı yalıtım örtüsü.
- Menfez
- Banyo, mutfak veya kazan dairelerinde hava sirkülasyonunu sağlamak için duvar veya pencere boşluklarına takılan ayarlanabilir kanatlı ızgara.
- Mermer
- Kalker (kireçtaşı) kayalarının yer altında yüksek sıcaklık ve basınç altında metamorfizmaya uğramasıyla kristalleşen, parlatılabilen doğal metamorfik taş.
- Metraj
- Bir inşaat veya tadilat projesinde yapılacak tüm imalatların birimlerine göre (m, m², m³, ton, adet) tek tek hesaplanıp dökümünün çıkarılması işlemi.
- Mıcır
- Taş ocaklarında kayaların kırılmasıyla elde edilen, 5–15 mm veya 15–25 mm boyutlarındaki kırmataş agrega taneleri.
- Mineral Sıva
- Mantolama sistemlerinin üzerine son kat boyadan önce koruyucu ve dekoratif tane doku sağlamak için çekilen çimento ve mermer tozu katkılı sıva.
- Mobil Sistem
- Kombiden çıkan sıcak suyun koruyucu kılıf içindeki PEX borularla her peteğe zemin altından doğrudan eksiz olarak dağıtıldığı radyatör tesisatı.
- Modülasyon Paneli
- Sulu yerden ısıtma borularının zemine belirli aralıklarla (10–15 cm) düzgünce klipslenmesini sağlayan, altı EPS yalıtımlı mantar başlıklı döşeme paneli.
- Moloz
- Tadilat, kırım ve yıkım sonrasında ortaya çıkan; evsel çöpe atılması yasak olan beton, tuğla, seramik ve sıva atık yığını.
- Monoblok
- Birkaç farklı parçanın sonradan birleştirilmesi yerine tek bir gövde halinde üretilmiş yekpare yapı elemanı (monoblok lavabo, monoblok panjur vb.).
- Monoblok Kilit
- Çelik kapılarda tek parça gövdesiyle kasa bağlantısını güçlendiren güvenlik kilidi.
- Mutfak Çalışma Üçgeni
- Mutfak ergonomisinde buzdolabı (saklama), evye (yıkama) ve ocak (pişirme) noktaları arasında oluşturulan ideal üçgen yerleşim geometrisi.
N
- Nalbur
- İnşaat, tadilat, tesisat ve boya işlerinde kullanılan alet, hırdavat, çimento, boya ve bağlantı elemanlarını perakende satan yapı market dükkanı.
- Negatif Yalıtım
- Dıştan kazı yapılamayan bodrumlarda su yalıtım katmanının binanın iç yüzeyinden uygulanması (su basıncının membranı duvardan ittiği yön).
- Nem
- Havada buhar halinde bulunan su miktarı (bağıl nem) veya yapı malzemelerinin gözeneklerinde hapsolmuş rutubet ıslaklığı.
- Nem Bariyeri
- Parke altına veya zemin şapı altına serilen, tabandan gelebilecek nem buharının zemin kaplamasına geçmesini kesen polietilen folyolu örtü.
- Nervür
- Betonarme inşaat demirlerinin betona daha güçlü tutunmasını sağlamak için dış yüzeyine döküm sırasında verilen helisel diş çıkıntıları.
- Nipel
- İki ucu da dıştan diş açılmış, sıhhi tesisat boru veya ek parçalarını birbirine bağlayan kısa metal bağlantı parçası.
- Nivelman
- Arazi veya bina üzerindeki farklı noktaların yükseklik farklarını nivo ve mira yardımıyla ölçüp aynı yatay düzleme getirme işlemi.
- Nivo
- Şantiyede iki nokta arasındaki kot farkını yatay bir optik eksen üzerinden milimetrik olarak okumaya yarayan optik/dijital topoğrafya aleti.
- Nötr Hattı
- Alternatif akım elektrik şebekelerinde devreyi tamamlayarak akımın kaynağa geri dönmesini sağlayan sıfır potansiyelli hat iletkeni.
O
- Oda Termostatı
- İç ortam sıcaklığını sürekli ölçerek kombiye veya klimaya açma-kapama komutu veren ve evi sabit sıcaklıkta tutan duvara monte kumanda.
- Oksijen Bariyeri
- Yerden ısıtma borularının dış yüzeyine kaplanan, boru etinden içeriye oksijen sızmasını engelleyerek kombinin içindeki metal aksamın paslanmasını önleyen plastik film.
- Oksijen Bariyerli PEX
- Oksijen geçişini engelleyerek sulu yerden ısıtma sisteminde korozyonu önleyen polietilen boru.
- Oluk
- Çatı saçaklarına monte edilen, çatı yüzeyine düşen yağmur suyunu toplayıp dikey yağmur iniş borularına ileten çinko, PVC veya galvaniz su kanalı.
- Oturma (Zemin Tasmanı)
- Bina temelinin altındaki zemin tabakalarının yapının ağırlığı altında sıkışması sonucu binanın milimetrik olarak aşağı çökmesi.
- Oturtma Çatı
- Çatı makas ve merteklerinin yükünün doğrudan binanın en üst kat betonarme döşemesine oturtulduğu ahşap çatı tipi.
- Overlay
- Laminat parkelerin en üst yüzeyine preslenen, alüminyum oksit parçacıkları içeren, zemini çizilme ve sürtünmeye karşı koruyan şeffaf reçine zırhı.
Ö
- Ön Üretimli Yapı (Prefabrik)
- Duvarları, taşıyıcı kolonları ve çatı panelleri fabrikada hazırlanıp şantiye sahasında cıvatalarla birleştirilen hızlı montajlı yapı türü.
P
- Pah
- İç veya dış dik (90°) köşelerin kırılganlığını önlemek ve su yalıtımının kesintisiz dönmesini sağlamak için köşenin 45° eğimli hale getirilmesi.
- Pah Bandı
- Banyo, balkon ve teras yalıtımında zemin ile duvar birleşim çizgisine sürme yalıtım katmanları arasına gömülen elastik su yalıtım bandı.
- Panel Radyatör
- Sıcak suyun içinde dolaşarak ısıyı odaya konveksiyon ve ışıma yoluyla yayan profilli sac ısıtıcı petek.
- Panjur
- Pencerelerin dışına takılan; evi güneş ışığından, rüzgardan, gürültüden ve hırsızlıktan koruyan motorlu veya manuel sarılır kanat sistemi.
- Parapet
- Teras çatı kenarlarında, balkonlarda veya köprülerde düşmeyi önlemek ve suyun taşmasını sınırlamak için örülen alçak emniyet duvarı.
- Parke
- Zemin döşemesinde kullanılan masif, lamine veya laminat ahşap kaplama elemanlarının genel adı.
- Paspayı
- Donatı demirlerinin paslanmasını ve yangından zarar görmesini engellemek için kalıp ile demir arasına konulan plastik mesafe elemanı ve bu beton et payı.
- Patlatma Taş
- Doğal mermer veya travertenlerin hidrolik bıçakla kırılarak ön yüzeyine pürüzlü, doğal kırık doku verilmesiyle elde edilen dekoratif kaplama taşı.
- Pencere
- Binalara gün ışığı sağlamak, dışarıyı görmek ve doğal havalandırma yapmak amacıyla duvarlara açılan camlı doğrama sistemi.
- Perdah
- Dökülen şap veya sıvanın son aşamada mala veya helikopter makinesiyle bastırılarak tamamen düz ve pürüzsüz hale getirilmesi işlemi.
- Perde Duvar
- Binanın düşey yüklerinin yanı sıra özellikle deprem ve rüzgarın yatay kuvvetlerini karşılayan, genişliği kalınlığının en az 6 katı olan taşıyıcı betonarme duvar.
- Perlit
- Volkanik kökenli camsı kayaçların genleştirilmesiyle elde edilen; harçlarda ve sıvalarda hafiflik ve yangın yalıtımı sağlayan gözenekli beyaz malzeme.
- Pik Boru
- Eski binaların atık su kolonlarında kullanılan, korozyona uğrayabilen ağır dökme demir tesisat borusu.
- Pimaş
- Bina içi atık suları yerçekimi eğimiyle şehir kanalizasyonuna ileten sert contalı PVC tahliye borusu.
- Plywood (Pleymut)
- İnce ağaç katmanlarının fenolik reçineyle yüksek basınç altında çapraz preslenmesiyle üretilen, su geçirmez parlak beton kalıp tahtası.
- Poliürea
- Çift bileşenin yüksek sıcaklık ve basınçta püskürtülmesiyle saniyeler içinde donan, %400 elastikiyete sahip eksiz su yalıtım zırhı.
- Poliüretan
- Sünger, yalıtım köpüğü, sızdırmazlık mastiği ve su yalıtım kaplaması olarak kullanılan çok yönlü sentetik polimer kimyasal ailesi.
- Polyamid Isı Bariyeri
- Pencere/doğrama profilinde iç ve dış arasındaki ısı transferini kesen, enerji tasarrufu sağlayan plastik bariyer.
- Porselen Karo
- Yüksek fırınlarda 1200°C üzerinde pişirilen; su emme oranı neredeyse sıfır olan, dona ve aşınmaya karşı en dayanıklı sert seramik kaplama türü.
- Pozitif Yalıtım
- Su yalıtımının suyun yapıya bastırdığı dış yönden uygulanması (temel bohçalama ve teras üzeri yalıtım gibi ideal yöntem).
- PPRC
- Polipropilen rastgele kopolimer hammaddesinden üretilen; kaynak paftasıyla ısıtılarak birleştirilen paslanmaz plastik temiz su borusu.
- Priz (Elektrik)
- Elektrikli cihazların fişini takarak şebekeden akım çekmesini sağlayan duvara gömülü emniyetli bağlantı elemanı.
- Priz Alma
- Taze harç, çimento veya betonun suyla karıştırıldıktan sonra kimyasal reaksiyonla akıcı halden sertleşmiş taş fazına geçiş süreci.
- Profil
- Çelik, alüminyum veya PVC’den üretilen; pencere, karkas, asma tavan veya korkuluk yapımında kullanılan belirli geometrik kesitli uzun yapı çubuğu.
- Pürmüz (Şaloma)
- Bitümlü membran örtülerin ek yerlerini veya yüzeyini eriterek zemine yapıştırmak için kullanılan propan/tüpgaz alev tabancası.
R
- Radon
- Topraktan sızan, bodrum ve zemin katlarda biriken, akciğer kanseri riski taşıyan kokusuz renksiz doğal gaz.
- Radyatör
- Isıtma kazanından gelen sıcak suyun dolaşarak odaya ısısını aktardığı döküm, alüminyum veya çelik panel petek.
- Radye Temel
- Binanın altındaki tüm kolon ve perdelerin altına tek parça halinde kesintisiz dökülen, yapının yükünü zemine yayan kalın betonarme temel plağı.
- Rakor
- Tesisat borularının boruyu döndürmeden birbirine bağlanmasını veya sökülmesini sağlayan iki parçalı vidalı rakor birleştirme elemanı.
- Redüksiyon
- Çapı büyük olan bir tesisat borusunu çapı daha küçük bir boruya dönüştürmek için kullanılan çap daraltıcı tesisat fitingi.
- Restitüsyon
- Tarihi bir yapının zamanla yıkılmış veya değiştirilmiş ilk özgün tasarımını mimari analizler, arşiv belgeleri ve izlerle ortaya koyan rekonstrüksiyon projesi.
- Restorasyon
- Tarihi ve mimari değeri olan tescilli kültür varlığı yapıların özgün niteliğini bozmadan aslına uygun malzeme ve tekniklerle onarılması.
- Rögar
- Kanalizasyon ve drenaj hatlarının birleşim ve yön değiştirme noktalarına yerleştirilen, tıkanıklık açmaya yarayan yer altı kontrol bacası.
- Rölöve
- Mevcut tarihi veya eski bir binanın tüm boyutlarının, plan, kesit ve cephe deformasyonlarının yerinde ölçülerek projelendirilmesi çizimi.
- Rötre
- Taze harç veya betonun bünyesindeki suyun buharlaşmasıyla kuruması sırasında hacminin büzülmesi ve buna bağlı kılcal çatlak yapması olayı.
- Rulo
- Sıva ve duvar yüzeylerine astar, boya veya sürme su yalıtımı uygulamak için kullanılan saplı döner silindir uygulama fırçası.
- Rüzgar Yükü
- Dış cephe kaplamalarına, çatılara ve cam panellere rüzgarın esiş hızına bağlı olarak uyguladığı dinamik basma ve emme (vakum) kuvveti.
S
- Sac Çatı
- Galvanizli veya boyalı trapez profilli sac levhalarla kaplanan, hafif ve hızlı montajlı eğimli çatı kaplaması.
- Sandviç Panel
- İki boyalı galvaniz sac veya alüminyum levha arasına poliüretan, PIR veya taş yünü yalıtım çekirdeği doldurulmuş hazır çatı/cephe paneli.
- Saten Alçı
- Kara sıvası bitmiş yüzeylere boya öncesinde ayna pürüzsüzlüğünde düz zemin sağlamak için çelik malayla çekilen son kat ince perdah alçısı.
- SBS Membran
- Stiren-Bütadien-Stiren polimeri ile esnekleştirilmiş, soğukta (−25°C) bükülen bitümlü su yalıtımı örtüsü.
- Segregasyon
- Beton dökümü veya vibratör hatası sonucu harç ile kaba çakılların birbirinden ayrışarak betonarme içinde çakıl boşlukları oluşturması arızası.
- Sehim
- Bir döşeme plağının veya kirişin üzerine binen yükler nedeniyle yatay ekseninden milimetrik olarak aşağı doğru bel vermesi, sarkması.
- Seramik
- Killi toprakların preslenip fırınlanmasıyla elde edilen; ıslak hacim zemin ve duvarlarında kullanılan su geçirimsiz sert kaplama malzemesi.
- Sessiz Boru
- Atık su akarken oluşan darbe ve çınlama sesini absorbe eden, mineral dolgulu polipropilenden üç katmanlı üretilen tahliye borusu.
- Sıfırlama
- Elektrik tesisatında nötr hattı ile toprak ucunun prizde köprülenmesi hatası; nötr koptuğunda gövdeye elektrik vererek hayati tehlike yaratır.
- Sıhhi Tesisat
- Binalara temiz içme ve kullanma suyunu ulaştıran, kullanılan kirli suları kanalizasyona uzaklaştıran boru ve cihazlar sistemi.
- Sifon
- Lavabo, klozet ve yer süzgeçlerinin altında sürekli bir miktar temiz su tutarak kanalizasyondaki kötü kokuların eve dolmasını engelleyen koku kapanı (S borusu).
- Silan/Siloksan
- Duvar tabanına enjekte edilerek kapiler su yükselmesini kesen kimyasal yatay nem bariyeri sıvısı.
- Silikat Boya
- Potasyum silikat bazlı, sıva ile kimyasal reaksiyona girerek tek vücut olan, küf barındırmayan mineral dış cephe boyası.
- Silikon
- Cam, ayna, vitrifiye ve seramik ek yerlerinde su sızdırmazlığı sağlayan, elastikiyetini yıllarca koruyan şeffaf veya beyaz dolgu kimyasalı.
- Silikonlu Boya
- Bünyesindeki silikon reçineler sayesinde su iticilik kazanan, silinebilen ve nefes alabilen iç ve dış cephe boyası.
- Sineklik
- Pencerelerin ve balkon kapılarının dışına takılan, içeriye sinek ve haşere girmesini engelleyen alüminyum çerçeveli pileli veya sabit tül perde.
- Sistre
- Masif ahşap döşeme ve lamine parkelerin yüzeyindeki çizik ve yıpranmış verniği kazımak için yapılan silindir zımpara ile talaş kaldırma işlemi.
- Sorti
- Elektrik panosundan buata gelen linyeden tek bir lambaya veya tek bir prize giden son elektrik besleme hattı.
- Söve
- Binaların dış cephe pencerelerinin etrafına estetik kazandırmak ve yağmur suyunu cepheden uzaklaştırmak için yapıştırılan akrilik kaplı EPS profil.
- Su Tutucu Bant
- Temel ve perde beton döküm aralıklarında (soğuk derzlerde) betonun arasına yerleştirilen PVC veya genleşen kauçuk su bariyeri şeridi.
- Subasman
- Binanın zemin kat döşemesini çevre arazinin sel, su baskını ve çamur seviyesinden yukarıda tutan temel yükseltme duvarı kotu.
- Suntalam
- Odun talaşlarının yapıştırıcıyla preslenerek levha haline getirilmesi (sunta) ve üzerinin melamin dekor kağıdıyla kaplanmasıyla üretilen mobilya paneli.
- Sürme Yalıtım
- Çimento, bitüm veya poliüretan esaslı, fırça veya ruloyla yüzeye katlar halinde sürülerek eksiz su geçirmez film oluşturan sıvı izolasyon.
- Süzgeç
- Banyo, balkon veya teras zemininde biriken suları pimaş borusuna akıtan, üzerinde paslanmaz ızgarası ve koku önleyici sifonu olan drenaj ağzı.
Ş
- Şakül (Çekül)
- Bir duvarın, kolonun veya kalıbın yerçekimi doğrultusunda düşey eksende tam dik olup olmadığını anlamak için kullanılan ipli ağır konik metal ağırlık.
- Şaloma
- Bitümlü rulo membranları alevle eriterek beton zemine yapıştırmak için kullanılan tüpe bağlı alev tabancası (pürmüz).
- Şantiye
- Bir binanın sıfırdan inşa edildiği veya kapsamlı tadilatının yürütüldüğü, iş güvenliği kurallarının geçerli olduğu geçici çalışma sahası.
- Şap
- Betonarme döşeme üzerine parke, seramik veya vinil döşenmeden önce zemini teraziye getirmek ve tesisatı örtmek için dökülen kum-çimento harcı.
- Şev
- Açık temel çukurlarında veya hafriyat kazılarında toprağın kendi kendine göçmesini engellemek için kazı yüzeyine verilen doğal eğim açısı.
T
- Taban Suyu
- Toprağın altındaki geçimsiz kaya tabakasının üzerinde biriken ve yerçekimiyle göllenerek bina temellerine baskı yapan yeraltı su tablası.
- Takoz
- Parke döşerken duvar diplerinde genleşme payı bırakmak veya kapı montajında kasayı sıkıştırmak için kullanılan plastik/ahşap kama.
- Tamir Harcı (Yapısal)
- Betondaki derin çatlakları, segregasyon boşluklarını ve paslanan donatı çukurlarını doldurmak için kullanılan büzülmeyen (rötresiz) yüksek mukavemetli polimer harç.
- Tarak (Fayans Tarağı)
- Seramik yapıştırıcısını zemine ve duvara eşit kalınlıkta ve dişli çizgiler halinde yaymak için kullanılan dişli çelik mala.
- Taş Yünü
- Bazalt kayaçlarının eritilerek lif haline getirilmesiyle üretilen, A1 sınıfı yanmaz, yüksek ısı ve ses yalıtım kabiliyetine sahip mineral levha.
- Taşıyıcı Sistem
- Yapının kendi ölü ağırlığını, rüzgar, kar ve deprem kuvvetlerini güvenle karşılayıp zemine aktaran kolon, kiriş, perde ve temeller bütünü.
- Tayrot (Tie-Rod)
- Perde beton kalıplarının betonun döküm basıncıyla dışarı patlamasını engellemek için kalıbın iki yüzü arasından geçirilen çelik gergi mili ve koruyucu PVC borusu.
- TC/TU Profil
- Asma tavan ve alçıpan karkasında kullanılan galvanizli taşıyıcı ve ana profil çifti.
- Tepe Camı
- Çatı düzlemine yerleştirilen veya oda kapılarının üst kısmına aydınlatma amacıyla konulan sabit küçük cam bölme.
- Teras
- Binaların en üst katında veya ara katlarında yer alan, üzeri açık veya yarı açık geniş zemin kullanım alanı.
- Terleme
- İç ortamdaki bağıl nemin yüksek olması ve duvar/cam yüzeylerinin soğuk kalması nedeniyle su buharının yüzeyde yoğuşup su damlalarına dönüşmesi.
- Termal Kamera
- Yapı kabuğundaki ısı kaçaklarını, su sızıntılarını ve şap altındaki sıcak su borusu patlaklarını kızılötesi ışınlarla görüntüleyen cihaz.
- Termostatik Vana
- Panel radyatörlerin su girişine takılan; oda istenen sıcaklığa ulaştığında radyatöre giren sıcak suyu kısarak tasarruf sağlayan otomatik ayarlı vana.
- Tesviye
- Bir arazinin, döşemenin veya duvar yüzeyinin çukur ve tümseklerini gidererek aynı düzleme ve teraziye getirme işlemi.
- Tezgah
- Mutfakta üzerinde yemek hazırlanan; banyoda üzerine lavabo oturtulan mermer, granit, kuvars veya masif ahşap çalışma tablası.
- Tie-Rod (Tayrot)
- Perde beton kalıplarının betonun döküm basıncıyla dışarı patlamasını engellemek için kalıbın iki yüzü arasından geçirilen çelik gergi mili ve koruyucu PVC borusu.
- Tij
- Asma tavan ana karkas profillerini üst betonarme tavana asmak için kullanılan boyu ayarlanabilir dişli çelik askı çubuğu.
- Topraklama
- Elektrik tesisatındaki kaçak akımları bir bakır iletken ve topraklama levhası yardımıyla toprağa aktararak insanları çarpılmaktan koruyan güvenlik hattı.
- Trafo (Sürücü)
- Şebekeden gelen 220V gerilimi şerit LED ve spot aydınlatmaların çalışabileceği 12V veya 24V sabit doğru akıma düşüren güç ünitesi.
- Traverten
- Kalsiyum bikarbonatlı termal kaynak sularının çökelmesiyle oluşan, bünyesinde küçük gözenekler barındıran açık renkli doğal tortul taş.
- Tuğla
- Killi toprağın kalıplanıp fırınlarda pişirilmesiyle üretilen; iç bölme ve dış dolgu duvarlarda harçla örülen en yaygın kaba inşaat malzemesi.
U
- U-Profili (TU / DU)
- Alçıpan asma tavanlarda çevre duvarlara kot sabitlemek veya bölme duvarlarda zemin ve tavana monte edilerek dikey profilleri içine alan galvaniz sac profil.
- Uçurtma Basamak
- Döner merdivenlerin köşe dönüşlerinde bir ucu dar, diğer ucu geniş olan üçgen veya yamuk formlu basamak.
- UV Dayanımı
- Dış cephe boyalarının, yalıtım membranlarının ve plastiklerin güneşin morötesi (ultraviyole) ışınlarına maruz kaldığında çatlamama ve sararmama direnci.
- Uygulama Şartnamesi
- Bir inşaat veya tadilat işinde kullanılacak malzemelerin standartlarını, montaj kurallarını ve işçilik kabul kriterlerini belirleyen resmi teknik şartname metni.
Ü
- Üst Başlık
- Çatı makaslarının üst eğimli hattını oluşturan, aşık yüklerini alt düğüm noktalarına aktaran ahşap veya çelik taşıyıcı kiriş.
V
- V-Kanal (Derzli Parke)
- Laminat parke panellerinin kenarlarına açılan 45 derecelik ince pahlar sayesinde birleşim yerlerinde masif ahşap derz görüntüsü oluşturan kanal.
- Vakum Ahşap Emprenyesi
- Ahşap malzemenin kapalı kazanlarda yüksek vakum altında havasının çekilip, basınçla kimyasal koruyucu tuzların hücrelerine zerk edilmesi.
- Vana
- Sıhhi tesisat, kalorifer ve doğalgaz boru hatlarında akışkanın geçişini durdurmaya, açmaya veya debisini ayarlamaya yarayan mekanik kontrol elemanı.
- Vernik
- Ahşap yüzeyleri neme, toza ve çizilmeye karşı korumak için sürülen; ahşabın doğal desenini gösteren şeffaf koruyucu reçine tabakası.
- Vibratör (Beton Vibratörü)
- Taze dökülen betonun içine daldırılarak yüksek frekanslı titreşimle betonun içindeki hava kabarcıklarını çıkaran ve segregasyonu önleyen motorlu alet.
- Vitrifiye
- Lavabo, klozet, hela taşı, bide ve pisuvar gibi killi seramik çamurunun şekillendirilip sırlanarak pişirilmesiyle elde edilen sıhhi tesisat porselenleri.
W
- WR Alçıpan
- Yeşil renkli, hidrofobik katkılı suya dayanıklı alçıpan; ıslak hacimlerde standart beyaz plaka yerine zorunludur.
Y
- Yağmur Oluğu
- Çatı saçaklarına monte edilen, çatıya düşen yağmur suyunu toplayıp dikey yağmur borularına ileten yarım daire veya köşeli tahliye kanalı.
- Yalıtım
- Yapıların su, nem, ısı, ses ve yangın gibi olumsuz dış etkenlerden korunması amacıyla özel malzemelerle kaplanması (izolasyon).
- Yangın Merdiveni
- Yangın veya acil durumlarda bina sakinlerinin dumandan etkilenmeden binayı hızla tahliye etmesini sağlayan yangına dayanıklı korunaklı kaçış merdiveni.
- Yangın Sınıfı
- Yapı malzemelerinin alev karşısındaki tepkisini gösteren EN 13501-1 standardı derecesi (A1: hiç yanmaz taş yünü; B1: zor alevlenici modifiye EPS).
- Yapı Denetim
- Binaların imar planına, fen ve sanat kurallarına, deprem yönetmeliğine uygun olarak inşa edilmesini mal sahibi adına denetleyen bağımsız mühendislik kuruluşu.
- Yapı Fiziği
- Binalarda ısı, nem, ses, ışık ve hava hareketlerinin yapı kabuğu üzerindeki etkilerini inceleyen, yoğuşma ve ısı kaybı hesaplarını yapan bilim dalı.
- Yapıştırıcı
- Seramik, parke, mantolama levhası veya duvar kağıdını alt yüzeye kimyasal veya mekanik olarak tutturan polimer veya çimento esaslı harç/tutkal.
- Yerden Isıtma
- Zemin şapının altına döşenen modülasyon panelleri içindeki oksijen bariyerli PEX borulardan geçen düşük sıcaklıktaki suyla odayı alttan ısıtan konforlu sistem.
- Yığma Yapı
- Kolon ve kiriş betonarme karkası bulunmayan, döşeme yüklerinin doğrudan taşıyıcı tuğla veya taş duvarlar vasıtasıyla temele aktarıldığı bina türü.
- Ytong
- Silis kumu ve kireçten otoklavda üretilen gözenekli hafif gazbeton yapı malzemesinin Türkiye’deki yaygın marka adı.
- Yüzer Döşeme
- Tesviye şapının taşıyıcı betondan ve yan duvarlardan akustik elastomerik şilte ve kenar bantlarıyla tamamen koparılarak havuzlandığı, topuk sesini kesen zemin sistemi.
Z
- Zemin Etüdü
- Bir inşaat yapılmadan önce parselin altındaki toprak ve kaya katmanlarının sondajla incelenerek taşıma gücünün, deprem sınıfının ve yeraltı su tablasının tespit edilmesi.
- Zemin Sıvılaşması
- Suya doygun kumlu ve siltli zeminlerin deprem sarsıntısı anında ani basınçla taşıma gücünü tamamen yitirerek sıvı gibi davranması ve binanın batması/yan yatması durumu.
- Zımpara
- Alçı, macun, ahşap veya boya yüzeylerdeki pürüz ve fırça izlerini aşındırarak sıfırlamak için kullanılan farklı kum kalınlıklarına sahip aşındırıcı kağıt/örgü.
- Zırh (Söve Zırhı)
- EPS dış cephe söve profillerinin ve yalıtım levhalarının üzerine dış hava şartlarına ve darbelere dayanması için çekilen akrilik reçineli mineral kaplama zırhı.
- Zıvana
- İki ahşap veya parke parçasının birbirine geçmesini sağlamak için bir parçaya açılan kanal (lamba) ile diğer parçaya açılan çıkıntılı dilin kilitlenmesi.