İçeriğe geç
Ücretsiz KeşifUĞRAŞ İnşaat sitesine gider

İnşaat ve tadilat terimleri sözlüğü

367 terim: ustanın, mühendisin ve teklif formunun dilini anlamak için A'dan Z'ye kısa açıklamalar.

A

Açıklık
İki kolon, ayak, mesnet veya duvar arasında kalan boşluk; pencere ve kapı gibi mimari boşluklar veya döşeme/kirişlerin geçtiği net mesafe.
Aderans
İki farklı yapı malzemesinin (eski beton ile yeni harcın, şap ile seramik yapıştırıcısının vb.) birbirine kimyasal veya mekanik tutunma kabiliyeti.
Aderans Artırıcı Astar
Pürüzsüz, camsı veya emiciliği yüksek yüzeylere yeni bir sıva veya yapıştırıcı uygulanmadan önce yüzey tutunmasını artıran reçine katkılı sıvı kaplama.
Agrega
Beton, harç ve asfalt yapımında kullanılan; kum, çakıl, kırmataş gibi muhtelif dane boyutlarındaki inorganik taneli malzeme.
Ahşap
Taşıyıcı karkas, çatı iskeleti, zemin döşemesi ve kapı-pencere üretiminde kullanılan organik, nefes alabilen doğal lifli yapı malzeme.
Akıllı Şap (Self-Leveling)
Sıvı halde döküldüğünde yerçekimiyle kendiliğinden yayılarak zemindeki kot farklarını sıfırlayan polimer takviyeli tesviye şapı.
Akrilik
Boya, astar, mastik ve banyo küvetlerinde bağlayıcı veya ana gövde olarak kullanılan, esnek ve suya dayanıklı sentetik polimer reçine.
Akrilik Mastik
Süpürgelik, kapı kasası ve alçıpan birleşimlerindeki mikro boşlukları kapatan, üzeri boyanabilir sızdırmazlık dolgusu.
Aks
Mimaride ve statik projede kolon, duvar ve kirişlerin merkezinden veya kenarından geçen, yapının sahaya aplikasyonunda kullanılan referans çizgileri.
Akustik
Ses dalgalarının mekan içindeki yayılımını, yutulmasını, yankılanmasını ve yapılar arasındaki geçişini inceleyen fizik dalı ve ses yalıtım tasarımı.
Alafranga Tuvalet
Oturma yüksekliği 40–42 cm olan, duvara veya zemine monte edilen modern klozet sistemi.
Alaturka Tuvalet
Zemine gömme hela taşı kullanılan, ayak basma yerleri bulunan geleneksel hela sistemi.
Alçı
Kalsiyum sülfat dihidrat (jips) taşının fırınlanıp öğütülmesiyle üretilen; sıva, kartonpiyer ve kalıp işlerinde kullanılan beyaz renkli bağlayıcı mineral.
Alçıpan (Alçı Levha)
Çekirdeği jips alçı, dışı özel karton kaplı hafif bölme duvar ve asma tavan plakası (Beyaz: standart, Yeşil: neme dayanıklı, Kırmızı: yangına dayanıklı).
Alüminyum
Hafif, paslanmaz, yüksek mukavemetli pencere doğramaları, kompozit cephe panelleri ve asma tavan taşıyıcı profillerinde kullanılan metalik element.
Ampatman
Temel betonunun kolon veya perde duvar izdüşümünden dışarıya doğru taşan, zemin gerilmelerini dağıtan yatay pabuç çıkıntısı.
Andezit
Dış mekan yürüme yolları, merdiven basamakları ve bordürlerde kullanılan, kaymaya ve aşınmaya dayanıklı volkanik doğal taş.
Ankraj
Çelik, ahşap veya prefabrik elemanları mevcut betonarme kütleye mekanik dübel veya kimyasal kartuş (epoksi harç) yardımıyla sabitleme işlemi.
Antikondensasyon Keçesi
Sac çatı panellerinin iç yüzeyine lamine edilen, iç ortam buharını emerek yoğuşup içeri damlamasını engelleyen elyaf keçe tabakası.
Aplikasyon
Projedeki koordinat ve aks çizgilerinin total station, nivo veya şakül yardımıyla araziye ya da şantiye zeminine birebir aktarılması.
Armatür
Sıhhi tesisatta suyun akışını, sıcaklığını ve debisini ayarlayan batarya, musluk ve duş başlıklarının genel adı.
Asma Klozet
Ayakları yere basmayan, duvara gömülü çelik karkas üzerindeki saplamalara asılan 400 kg taşıma kapasiteli klozet.
Asma Tavan
Ana betonarme döşemeden çelik askı telleriyle sarkıtılan profiller üzerine alçı levha veya metal plakalar vidalanarak oluşturulan ikincil tavan.
Asmolen Döşeme
Taşıyıcı nervür kirişleri arasına gazbeton, bims, tuğla veya strafor gibi hafif dolgu blokları yerleştirilerek oluşturulan düz tavanlı döşeme tipi.
Aşık
Çatı makasları veya mertekleri üzerine yatay olarak oturtulan, kiremit veya sac kaplamayı doğrudan taşıyan ahşap veya çelik kiriş eleman.
Aşınma Sınıfı (AC Değeri)
Laminat parke yüzeyindeki koruyucu film katmanının sürtünmeye dayanım derecesi (AC3, AC4, AC5).

B

Baca
Soba, kombi, şömine veya havalandırma atık gazlarını bina çatısından atmosfere güvenle tahliye eden tuğla, beton blok veya paslanmaz çelik dikey kanal.
Bağdadi
Ahşap dikmeler üzerine çakılan ince çıtalar ve kıtıklı horasan sıvasından oluşan geleneksel nefes alan duvar tekniği.
Bakır
Sıhhi tesisat borularında, elektrik iletken kablo damarlarında ve çatı dere kaplamalarında kullanılan yüksek iletkenliğe sahip, korozyona dayanıklı kızıl metal.
Balkon
Binanın dış cephesinden dışarıya doğru konsol olarak taşan veya bina içine gömülü, korkulukla çevrili açık kullanım alanı.
Balyoz
Şantiye kırım işlerinde, kalın duvar veya betonların manuel yıkımında kullanılan ağır, uzun saplı çelik çekiç.
Banyo
Lavabo, klozet, duş veya küvet gibi ıslak hacim donatılarını barındıran, zemininde su yalıtımı zorunlu olan mahal.
Barbakana
İstinat duvarlarının arkasında biriken yeraltı suyunun duvara hidrostatik basınç yapıp devirmesini önlemek için duvar gövdesine bırakılan dışa eğimli su tahliye borusu.
Bariyerli Sünger
İki sünger katmanı arasına ağır EPDM kauçuk veya kurşun levha lamine edilmiş, komşu duvarlarda ses geçişini kesen yüksek desibel yalıtım malzemesi.
Basınç Dayanımı
Bir malzemenin (beton, harç, tuğla) kırılmadan veya ezilmeden önce taşıyabileceği maksimum sıkışma gerilmesi (N/mm² veya MPa).
Baskı Çıtası
Parapet ve perde duvar üst kotlarında sonlandırılan su yalıtım membranını duvara mekanik olarak kilitleyip mastiklenen alüminyum lama profil.
Batarya
Sıcak ve soğuk temiz suyu gövdesinde karıştırarak istenen sıcaklıkta akmasını sağlayan kumandalı veya fotoselli armatür.
Bazalt
Volkanik kökenli, aşırı basınca ve donma-çözülme etkilerine dayanıklı, koyu renkli sert zemin ve bordür taşı.
Bentonit
Su ile temas ettiğinde hacimce 3–4 kat şişerek beton ek yerlerindeki boşlukları dolduran sodyum bentonit kili veya su tutucu bant fitili.
Beton
Çimento bağlayıcısı, agrega (kum/çakıl), su ve kimyasal katkıların homojen karışımıyla elde edilen, kalıba dökülüp priz alarak taşlaşan kompozit yapı malzemesi.
Betonarme
Çekme gerilmelerine dayanıksız olan betona nervürlü çelik donatıların eklenmesiyle elde edilen taşıyıcı sistem kompoziti.
Bims (Pomza Bloğu)
Gözenekli volkanik lav taşlarından üretilen, yüksek ısı/ses yalıtımına sahip hafif duvar örme elemanı.
Bitişik Nizam
Parsel sınırına kadar dayanan, komşu parseldeki binayla ortak bir sağır duvara yapışık olarak inşa edilen imar yapı düzeni.
Bitüm
Ham petrol rafinerisinden elde edilen, suya karşı geçirimsiz, esnek, sıcak veya soğuk uygulanan siyah izolasyon bağlayıcısı.
Bitümlü Membran
Polyester keçe veya cam tülü taşıyıcılı, polimer modifiyeli bitüm kaplı rulo temel ve çatı su yalıtım örtüsü.
Blokaj
Temel tabanındaki grobeton dökülmeden önce zemine serilip sıkıştırılan, kapiler su yükselmesini kıran 10–15 cm kalınlığındaki kırma taş tabakası.
Bohçalama
Temel tabanı ve perde duvarların dışarıdan eksiz yalıtım katmanları ile çepeçevre sarılarak binanın yeraltı suyuna karşı tam bir havuz içine alınması işlemi.
Bordür
Kaldırım ve bahçe taşlarının yanlara açılmasını engelleyen, kot sınırını belirleyen beton veya doğal taş sınırlayıcı blok.
Boru
Temiz su, pis su, doğalgaz ve kalorifer akışkanlarını taşımak için kullanılan silindirik PVC, PPRC, PEX, bakır veya çelik tesisat elemanı.
Boya
Yapı elemanlarını dış ortamdan koruyan, yüzeye estetik renk ve doku kazandıran sıvı veya macun kıvamlı son kat koruma kaplaması.
Buat
Elektrik hatlarında ana linyeden priz ve aydınlatma sortilerine kablo eklerinin yapıldığı plastik buat kasası.
Buhar Dengeleyici
Cephe ve çatılarda dıştan uygulanan, sıvı suyu geçirmeyen fakat bina içindeki su buharının dışarı difüzyonuna izin veren nefes alan örtü.
Buhar Kesici
İç ortamdaki nemli sıcak havanın çatı veya duvar yalıtım katmanına girmesini engelleyen alüminyum folyolu veya kalın polietilen buhar bariyeri.

C

Cam
Kum (silis), soda ve kirecin yüksek fırında eritilmesiyle üretilen, ışık geçirgenliği yüksek, rijit, kırılgan saydam yapı malzemesi.
Cam Balkon
Balkonları dış hava şartlarından koruyan, temperli tek cam veya çift camlı panellerin alüminyum raylar üzerinde katlanıp kaydırıldığı kapatma sistemi.
Cam Tuğla
İçerisinde hava boşluğu bulunan iki preslenmiş cam gövdenin birleşiminden oluşan, ışık geçirirken mahremiyet ve ısı yalıtımı sağlayan dekoratif duvar elemanı.
Cam Yünü
Eritilmiş camın elyaf haline getirilmesiyle üretilen; çatı arası, bölme duvar ve karkas aralarında kullanılan hafif ısı ve ses yalıtım şiltesi.
Cıvata
İki yapı elemanını somun yardımıyla birbirine sıkıştırmak için kullanılan diş açılmış metal bağlantı mili.
Cilalama
Ahşap, mermer veya mozaik yüzeylerin aşınmaya karşı korunması ve parlaklık kazanması için vernik, poliüretan cila veya cila keçesiyle parlatılması işlemi.
Cumba
Ahşap veya kargir binalarda zemin katın üzerinden sokağa doğru konsol olarak taşan kapalı çıkma oda bölmesi.

Ç

Çakıl
Nehir yataklarından veya ocaklardan çıkarılan, genellikle 4–32 mm dane çapına sahip yuvarlak veya kırılmış doğal agrega taşı.
Çam
İnşaat karkasında, çatı merteklerinde ve mobilya iskeletinde yaygın olarak kullanılan yumuşak dokulu reçineli iğne yapraklı kereste türü.
Çatı
Binaları yağmur, kar, güneş ve rüzgar etkilerinden koruyan, ahşap, çelik veya betonarme karkas üzeri örtülen en üst kabuk örtüsü.
Çatı Feneri
Çatı tavanından doğrudan gün ışığı ve doğal havalandırma almak amacıyla çatı düzleminden yukarı yükseltilerek açılan camlı kule veya pencereler.
Çatı Şiltesi
Çatı döşemesi üzerine serilen, rulo halinde paketlenmiş folyolu veya folyosuz cam yünü/taş yünü ısı yalıtım örtüsü.
Çatlak Köprüleme
Esnek su yalıtım kaplamalarının alttaki betonda sonradan meydana gelen mikro hareket çatlaklarında yırtılmadan esneyebilme yeteneği.
Çekvalf
Atık su tesisatına takılan, suyun sadece tek yönde binadan dışarı akmasına izin veren; belediye hattı taştığında klapeyi kapatarak bodrumu su basmasını önleyen emniyet vanası.
Çelik
Demir cevherine belirli oranlarda karbon eklenmesiyle elde edilen, çekme ve basınç mukavemeti son derece yüksek yapı malzemesi.
Çelik Hasır
Soğuk çekilmiş nervürlü çelik tellerin fabrikada punta kaynağıyla ızgara şeklinde birleştirilmesiyle üretilen şap ve taban betonu donatısı.
Çelik Kapı
Kanat ve kasa gövdesi kalın çelik saçlarla güçlendirilmiş, monoblok veya kancalı kilit sistemine sahip hırsızlığa dayanıklı giriş kapısı.
Çeltik / Şap Kumu
Şap harcı yapımında kullanılan, içerisinde kil barındırmayan, 0–3 mm veya 0–5 mm elenmiş yıkanmış dere kumu.
Çıkma (Konsol)
Binanın kolon veya taşıyıcı sınırlarının dışına doğru döşeme plağının veya kirişlerin yatay olarak uzatılması.
Çıtalama
İç mekan duvarlarına poliüretan veya ahşap hazır profiller yapıştırılarak çerçeve ve bölmeler oluşturulan klasik iç mimari dekorasyon tekniği.
Çift Açılım
Pencerelerin kanat kolu hareketiyle hem standart yana açılır hem de üstten havalandırma için vasistas modunda açılır olmasını sağlayan mekanizma.
Çift Bileşenli (2K) Yalıtım
Çimento esaslı toz torba ile akrilik/polimer sıvı bileşenin karıştırılmasıyla hazırlanan, hem rijit hem esnek su izolasyon harcı.
Çift Cam
İki cam plakasının arasına hava veya argon gazı doldurularak alüminyum çıta ve sızdırmaz mastiklerle birleştirildiği yalıtımlı cam ünitesi.
Çimento
Kalker ve kilin pişirilerek klinker haline getirilmesi ve alçıtaşıyla öğütülmesiyle üretilen, suyla reaksiyona girdiğinde taşlaşan hidrolik toz bağlayıcı.
Çinko
Çatı derelerinde, oluklarda ve baca kenarı yalıtım saclarında kullanılan, paslanmaya karşı dayanıklı yumuşak gri metal kaplama levhası.
Çiroz
Kolon ve perde kalıplarının beton döküm basıncıyla açılmasını engellemek için karşılıklı kalıp kanatlarını birbirine kilitleyen kancalı yaylı donatı kilidi.

D

Dalgıç Pompa
Su sızıntısı veya kanalizasyon seviyesi altındaki bodrum kat çukurlarına konulan, tamamen suya daldırılarak çalışan otomatik şamandıralı tahliye pompası.
Damlalık
Balkon, parapet ve denizlik altlarına takılan; yağmur suyunun yüzey gerilimiyle cepheye yürümesini engelleyip doğrudan yere damlamasını sağlayan kanallı profil.
Damlalık Profili
Balkon, parapet ve denizlik altlarına takılan; yağmur suyunun yüzey gerilimiyle cephe sıvasına yürümesini engelleyip doğrudan yere damlamasını sağlayan kanallı profil.
Darbe Sesi
Zemine ayak basma, eşya çekme veya cisim düşmesiyle döşeme plağında titreşim oluşturan ve alt kata geçen mekanik ses türü.
Deck (Dek)
Teras, bahçe yürüme yolu veya havuz kenarında ızgara üzerine klipsle monte edilen suya dayanıklı fırınlanmış tik/iroko ahşap veya kompozit dış zemin döşemesi.
Dekorasyon
Yaşam alanlarının kullanım konforunu, fonksiyonelliğini ve görsel kalitesini artırmak için mobilya, boya, aydınlatma ve kaplama elemanlarının tasarlanıp uygulanması.
Delikli Tuğla
İçerisinde düşey veya yatay boşluklar bulunan, harçla örülen, bina öz ağırlığını düşüren geleneksel kil dolgu duvar elemanı.
Demir (İnşaat Donatısı)
Betonarme elemanların içerisine çekme gerilmelerini karşılamak üzere yerleştirilen B420C/B500C kalite nervürlü yuvarlak çelik çubuklar.
Derz
İki seramik, taş, tuğla veya döşeme plakası arasında ısıl genleşme payı bırakmak için oluşturulan 1–5 mm genişliğindeki hat boşluğu.
Derz Artısı
Seramik ve fayans döşeme esnasında karolar arasındaki derz aralıklarının her noktada eşit ve terazi olmasını sağlayan plastik haç şeklindeki mesafe ayar aparatı.
Derz Dolgusu (Fuga)
Seramik ve granit aralarındaki derz boşluklarını dolduran; su itici, küf önleyici polimer takviyeli çimento veya epoksi esaslı macun.
Dilatasyon
Uzun veya geometrik olarak parçalı yapı bloklarının sıcaklık farkı, zemin oturması ve deprem hareketlerinde birbirinden bağımsız çalışması için temelden çatıya bırakılan fiziksel ayrım derzi.
Doğrama
Pencere ve kapı kanatları ile bunların kasasını oluşturan PVC, alüminyum veya ahşap profillerin bütünü.
Don (Donma Derinliği)
Kışın don etkisinin zemin altında ulaştığı derinlik; temel tabanının don kabarmasından etkilenmemesi için mutlaka bu derinliğin altına inilmelidir.
Donatı
Betonarme yapılarda betona gömülen boyuna demirler, etriyeler ve çirozların tamamına verilen teknik ad.
Dönüşüm Astarı
Sentetik (yağlı) boyalı yüzeyleri su bazlı plastik/silikonlu boyaya dönüştürmek veya koyu renkli duvarları açık renge boyamak için uygulanan bağlayıcı geçiş astarı.
Döşeme
Yapı katlarını birbirinden ayıran, düşey servis ve eşya yüklerini taşıyarak kiriş ve kolonlara ileten betonarme veya ahşap yatay düzlem eleman.
Drenaj
Temel tabanında veya bahçede biriken fazla suyun binaya ulaşmadan toplanıp delikli borularla kanalizasyona veya rögara tahliye edilmesi sistemi.
Drenaj Levhası
Perde beton yalıtımının üzerine kabarcıkları duvara bakacak şekilde yerleştirilen, suyun aşağı süzülmesini sağlayan yüksek yoğunluklu polietilen koruyucu levha.
Drenflex Boru
Taban sularını toplamak için hendek tabanına yatırılan, üzeri delikli sarı veya siyah renkli esnek koruge drenaj borusu.
Duşakabin
Banyolarda duş alma esnasında suyun etrafa sıçramasını önleyen; temperli cam veya mika panellerden oluşan alüminyum profilli kapama kabini.
Duvar
İç mekanları odalara ayıran veya yapıyı dış ortamdan sınırlayan tuğla, gazbeton, bims veya alçıpandan örülmüş dikey yapı düzlemi.
Dübel
Duvara, tavana veya zemine vida ve kancaların sağlamca tutunmasını sağlayan plastik, çelik veya pirinç açılma manşonu; mantolamada levhayı duvara kilitleyen çivili parça.

E

Eğim
Çatılarda, balkonlarda, teraslarda ve pimaş atık su borularında suyun yerçekimiyle süzgece veya gidere akması için verilen açısal meyil (oran: %1.5 – %5).
Eğim Şapı
Düz betonarme teras ve balkon döşemeleri üzerine suyun birikmeden tahliye süzgecine yönlenmesi amacıyla eğimli olarak dökülen çimento harcı katman.
Ek Parçası (Fitings)
Sıhhi tesisat ve doğalgaz borularını birbirine bağlayan dirsek, te, manşon, nipel ve redüksiyon gibi yön ve çap değiştirici parçaların ortak adı.
Ek Yeri Bandı (File Bant)
Alçıpan levhaların birleşim yerlerine derz macunu çekilmeden önce çatlamayı önlemek için yapıştırılan kendinden yapışkanlı cam elyaf file şerit.
Ekstrüde Polistiren (XPS)
Kapalı hücre yapısına sahip, su emmeyen, basma dayanımı çok yüksek renkli sert ısı yalıtım köpüğü (şap altı ve temel perdeleri için standart malzeme).
Elektrik Panosu
Binaya veya daireye gelen ana enerjiyi toplayan; içinde sigortalar, kaçak akım rölesi ve kontaktörlerin bulunduğu metal/plastik dağıtım kutusu.
Elektrik Tesisatı
Aydınlatma, priz, ısıtma ve haberleşme cihazlarına elektrik akımını güvenle ileten kablo, boru, sigorta ve anahtarlar bütünü.
Elektrot
Çelik yapı ve demir karkasların elektrik ark kaynağı ile birleştirilmesinde eriyerek kaynak dikişini oluşturan örtülü metal çubuk.
Elyaf Takviyesi
Şap, sıva ve beton harçlarının içine karıştırılarak kuruma esnasında rötre kılcal çatlaklarını önleyen polipropilen veya çelik mikro teller.
Emprenye
Ahşabın çürümesini, kurtlanmasını ve mantar kapmasını önlemek için kimyasal koruyucu tuzların yüksek basınç ve vakum altında ahşap dokusuna zerk edilmesi işlemi.
EN 14891
Seramik altı su yalıtım malzemelerinin su geçirmezlik ve dayanıklılık performansını tanımlayan Avrupa standardı.
Endüstriyel Zemin
Depo, otopark ve fabrikalarda ağır yüke, kimyasala ve sürtünmeye dayanacak şekilde tasarlanan epoksi, poliüretan veya yüzey sertleştiricili helikopter şaplı zeminler.
Enerji Verimliliği
Bir binanın ısıtma, soğutma, havalandırma ve aydınlatmasında standart konforu koruyarak harcanan enerji miktarını yalıtım ve otomasyonla minimuma indirme performansı.
Epoksi
Reçine ve sertleştiriciden oluşan; solventsiz, kürlendiğinde son derece sert, su geçirimsiz ve kimyasala dayanıklı hale gelen yapıştırıcı, astar ve zemin kaplama sistemi.
Eski Eser (Taşınmaz Kültür Varlığı)
Tarihi, sanatsal veya mimari değeri nedeniyle Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında tescillenmiş Safranbolu konakları gibi koruma altındaki yapılar.
Etrive
Kolon ve kirişlerde boyuna ana donatı demirlerini çember gibi saran, betonu hapsederek yanal şişmeyi ve kesme kuvvetlerini engelleyen enine çelik donatı halkası.
Evye
Mutfakta yemek hazırlığı ve bulaşık yıkama amacıyla tezgah üzerine monte edilen paslanmaz çelik, granit kompozit veya seramik su teknesi.

F

Fayans
Ön yüzeyi parlak veya mat sırla kaplanmış, gövdesi gözenekli beyaz/kırmızı kilden üretilen, yalnızca iç mekan duvar kaplamasında kullanılan seramik türü.
File (Donatı Filesi)
Mantolama sıvalarında ve sürme su yalıtımlarında çekme gerilmelerini karşılayarak yüzeyin çatlamasını engelleyen alkali dayanımlı cam elyaf örgü.
Fileli Köşebent
Mantolama sistemlerinde bina köşelerine, kapı ve pencere merkezlerine darbelere karşı koruma sağlamak ve düzgün hat oluşturmak için takılan kendinden fileli PVC veya alüminyum profil.
Fitil (Conta)
Kapı ve pencerelerde kasa ile kanat arasına sıkıştırılan; hava, rüzgar, su ve toz sızmasını engelleyen EPDM kauçuk veya silikon şerit.
Flanş
Boruların, pompaların ve vanaların birbirine cıvatalarla sökülebilir şekilde bağlanmasını sağlayan dairesel metal bağlantı yakası.
Fleks Yapıştırıcı
Formülündeki kauçuk ve polimer katkılar sayesinde esneme yapabilen; büyük ebat seramiklerde ve alttan ısıtmalı zeminlerde kullanılan elastik yapıştırma harcı (C2TE S1/S2).
Fore Kazık
Zayıf zeminlerde bina yükünü daha derindeki sağlam kaya tabakasına aktarmak için zemine açılan derin kuyulara demir donatı indirilip beton dökülmesiyle oluşturulan yerinde dökme kazık.
FR Alçıpan
Kırmızı renkli, yangın yayılmasını yavaşlatan yangına dayanıklı alçıpan.
Fuga
Cephe kaplamalarında, sıvalarda veya ahşap lambirilerde estetik amaçla ya da gerilim boşaltmak için bırakılan doğrusal dekoratif girinti/kanal.

G

Galvaniz
Çelik profillerin veya sacların paslanmasını önlemek amacıyla çinko banyosuna daldırılarak üzerinin koruyucu çinko tabakasıyla kaplanması işlemi.
Gazbeton (Ytong)
Silis kumu, kireç, çimento ve alüminyum tozu karışımının otoklavda yüksek buhar basıncında pişirilmesiyle elde edilen, testereyle kesilebilen gözenekli hafif duvar bloğu.
Geotekstil Keçe
İğnelenmiş sentetik liflerden oluşan; suyu geçirirken kum ve balçığın drenaj borusunu tıkamasını engelleyen ayırıcı filtre örtüsü.
Gergi Tavan
Mekanın tavanına monte edilen profillere, ısı tabancasıyla genleştirilerek kilitlenen yangına dayanıklı lake veya transparan PVC membran kaplama sistemi.
Gider (Pimaş Süzgeci)
Islak hacimlerde, balkonlarda ve çatılarda biriken suyun atık su borusuna aktarılmasını sağlayan ızgaralı ve kokuyu kesen sifonlu ağızlık.
Giyotin Pencere
Kanatları sağa sola değil, ağırlık kasnağı ve halat sistemiyle düşey düzlemde aşağı ve yukarı kayarak açılan tarihi pencere türü.
Gömme Rezervuar
Duvar içerisine veya alçıpan tesisat boşluğuna gizlenen, dışarıda yalnızca çift kademeli deşarj butonu görünen modern sifon deposu sistemi.
Gönyeleme
İki duvarın, karkasın veya montaj elemanının birbirine tam 90° dik açı oluşturacak şekilde teraziye getirilmesi ve kontrolü.
Granit
Doğal şartlarda magmanın yer kabuğu derinliklerinde yavaşça soğumasıyla oluşan, kuvars ve feldispattan zengin, çizilmeye ve dona aşırı dayanıklı sert plaka taşı.
Grobeton
Mukavemet taşımayan, temel altındaki donatı çeliğinin toprağa değmesini engellemek ve su yalıtım membranına düzgün zemin sunmak için dökülen düşük dozlu taban betonu.
Güçlendirme (Retrofit)
Deprem güvenliği yetersiz olan binaların kolonlarına mantolama yapılması, çelik karkas eklenmesi veya perde duvar ilavesiyle taşıma kapasitesinin artırılması.

H

Hafif Beton
Bünyesinde bims, perlit veya polistiren taneleri barındıran; taşıyıcı olmayan, yapıya binen ölü yükü azaltmak için döşemelerde kullanılan düşük yoğunluklu beton.
Hafriyat
Temel kazısı, yol yapımı veya tadilat sırasında ortaya çıkan toprak, taş, beton ve kaya kütlelerinin iş makineleriyle kazılması, yüklenmesi ve yasal sahalara taşınması faaliyeti.
Harç
Kum, su ve bağlayıcı bir maddenin (çimento, kireç, alçı) karıştırılmasıyla hazırlanan; taş/tuğla yapıştırmada ve sıva işlerinde kullanılan bağlayıcı kıvam.
Havalandırma Menfezi
Mutfak, banyo veya kazan dairelerinde nemin, gaz sızıntısının ve kirli havanın tahliyesi için duvara veya cama takılan panjurlu hava kapağı.
Helikopter Perdahı
Taze zemin şapının priz alma anında, döner çelik bıçaklı perdah makinesi (helikopter) ile düzeltilerek pürüzsüz ve sert hale getirilmesi.
Hidrofilik Bentonit
Suyla temas ettiğinde 3–4 kat genleşerek boşluğu tıkayan, derz ve geçişlerde kullanılan su tutucu mastik.
Hidrofilik Su Tutucu Bant
Temel ve perde beton birleşim soğuk derzlerine yapıştırılan, su sızdığında şişerek boşluğu tıkayan akrilik veya bentonit esaslı izolasyon fitili.
Hidrofor
Şebeke su basıncının yetersiz kaldığı çok katlı binalarda su deposundaki suyu basınçlandırarak dairelere basan otomatik elektrikli pompa sistemi.
Hidrostatik Basınç
Yeraltı taban suyunun bina temeline ve perde duvarlarına derinliğe bağlı olarak uyguladığı sürekli yanal ve düşey sıvı basıncı kuvveti.
Honeycomb
Kalıp söküldükten sonra beton yüzeyinde kalan arı kovanı görünümlü boşluk ve gözenek bölgesi.
Horasan Harcı
Sönmüş kireç bağlayıcısının pişmiş kiremit/tuğla tozu, kum ve keten lifi (kıtık) ile karıştırılmasıyla elde edilen, Safranbolu konaklarında kullanılan tarihi harç.

I

Isı İletim Katsayısı (Lambda)
Bir malzemenin ısıyı ne kadar ilettiğini gösteren fiziksel değer (W/mK); bu değer ne kadar düşükse malzemenin yalıtım performansı o kadar yüksektir.
Isı İletim Katsayısı (λ - Lambda)
Bir malzemenin ısıyı ne kadar ilettiğini gösteren fiziksel değer (W/mK); bu değer ne kadar düşükse malzemenin yalıtım performansı o kadar yüksektir.
Isı Köprüsü
Yalıtımın kesintiye uğradığı betonarme kirişler, kolonlar veya pencere kenarları gibi ısının hızla kaçtığı ve içeride yoğuşarak küf yapan zayıf yüzey noktaları.
Isı Pompası
Dış ortamdaki havadan, sudan veya topraktan aldığı termal enerjiyi elektrik enerjisi yardımıyla iç mekan ısıtmasına veya soğutmasına dönüştüren verimli mekanik cihaz.
Isı Yalıtımı
Binalarda kışın sıcağın dışarı kaçmasını, yazın ise dışarıdaki sıcağın içeri girmesini engellemek için dış kabuğa uygulanan taş yünü, EPS, XPS gibi katmanlar.
Isıcam
İki veya daha fazla cam plakasının aralarında kuru hava veya gaz barındıracak şekilde çıtalarla birleştirildiği yalıtımlı pencere camı.
Islak Hacim
Su tesisatının ve atık su giderinin bulunduğu, zemini sürekli suya maruz kalan banyo, tuvalet, mutfak ve çamaşır odası gibi mekanlar.
Işık Bandı
Alçıpan asma tavan veya duvar panellerinde LED şeritlerin doğrudan göze vurmayıp tavana veya duvara endirekt ışık yansıtmasını sağlayan gizli tırnak/havuz detayı.

İ

İksa
Derin temel kazılarında yan parsellerin, cadde ve komşu binaların çökmesini önlemek için fore kazık, ankraj veya püskürtme beton ile yapılan zemin destek yapısı.
İskele
Binaların dış cephe inşaat, mantolama, sıva ve boya işlerinde işçilerin güvenle çalışmasını sağlayan modüler çelik borulu çalışma platformu.
İspanyolet
Pencere ve kapı kanatlarının pencere kolu yardımıyla tek bir hareketle kasaya birkaç noktadan kilitlenmesini sağlayan mekanik çelik kilit çubuğu.
İstinat Duvarı
Eğimli yamaçlarda, kot farkı olan bahçelerde toprağın kaymasını ve göçmesini engellemek için inşa edilen betonarme veya taş tutma duvarı.
İtalyan Boya
Kireç tozu, ezilmiş mermer tozu ve doğal reçinelerin çelik mala yardımıyla duvara kat kat uygulanıp parlatılmasıyla elde edilen mermer damar dokulu lüks iç cephe sıvası.
İzolasyon
Yapıların su, nem, ısı, ses ve yangın gibi olumsuz dış etkenlerden korunması amacıyla özel malzemelerle yalıtılması işlemi.

K

Kaçak Akım Rölesi
Elektrik devresinde insan vücuduna veya gövdeye kaçak akım olduğunda (30 mA hayat koruma, 300 mA yangın koruma) devreyi milisaniyeler içinde kesen pano anahtarı.
Kaçak Akım Rölesi (KAR)
Elektrik devresinde insan vücuduna veya gövdeye kaçak akım olduğunda (30 mA hayat koruma, 300 mA yangın koruma) devreyi milisaniyeler içinde kesen pano anahtarı.
Kalıp
Dökülen taze betonun istenilen şekil, boyut ve kotta priz alıp sertleşmesini sağlayan ahşap, plywood veya çelik geçici destek strüktürü.
Kalıp Yağı
Ahşap veya plywood kalıpların sertleşen betona yapışmasını önleyen ve kalıbın kolayca sökülüp tekrar kullanılmasını sağlayan sıvı ayırıcı kimyasal.
Kalsiyum Karbür Testi
Şap içerisindeki gerçek rutubeti kimyasal yolla ölçmek için harç numunesinin çelik tüpte karbür ampulüyle ezilerek oluşturduğu gaz basıncının ölçüldüğü nem testi.
Kanalizasyon
Şehirdeki binalardan toplanan evsel atık suları ve yağmur sularını arıtma tesislerine veya deşarj noktalarına taşıyan yeraltı boru hattı ağı.
Kapiler Nem (Kılcallık)
Temelde yalıtım eksikliği sebebiyle topraktaki suyun betonarme ve tuğla gözenekleri içerisindeki emme kuvvetiyle yerçekiminin tersine duvarda yukarı tırmanması olayı.
Kapron
Laminat parkelerin altına serilen; zemindeki mikro pürüzleri yutan, ısı yalıtımı sağlayan ve topuk sesini sönümleyen ekstrüde polistiren (XPS) şilte levha.
Kara Sıva
Tuğla veya gazbeton duvarın üzerine uygulanan; kum, çimento, kireç ve su karışımıyla yapılan kaba dolgu ve düzleme sıvası.
Karkas
Binaların tüm düşey ve yatay yüklerini taşıyan kolon, kiriş, perde ve döşeme betonarmelerinden veya çelik iskeletten oluşan ana taşıyıcı yapı.
Karot
Sertleşmiş betondan silindirik numune almak veya tesisat boruları için betonu kırmadan düzgün dairesel delik açmak amacıyla elmas uçlu özel makineyle yapılan delme işlemi.
Kat Mülkiyeti
Tamamlanmış bir binanın konut, dükkan veya ofis gibi bağımsız bölümleri üzerinde kurulan mülkiyet hakkı ve bu hakları düzenleyen 634 sayılı kanun.
Kelepçe
Pimaş, PPRC veya çelik boruları duvara ve tavana sabitleyen; titreşim sesini kesmek için iç kısmında EPDM kauçuk lastik bulunan metal halka.
Kereste
Tomrukların boyuna biçilmesiyle elde edilen; kalıpta, çatıda ve doğramada kullanılan belirli standart boyutlardaki masif ahşap malzeme.
Kırıcı-Delici (Hilti)
Şantiye tadilatlarında beton, tuğla ve seramiklerin pnömatik darbe gücüyle kırılması ve delinmesi için kullanılan profesyonel elektrikli el aleti.
Kıtık
Horasan harcının ve geleneksel bağdadi tavan sıvalarının çekme dayanımını artırmak, çatlamasını önlemek amacıyla harca katılan keten lifi veya keçi kılı takviyesi.
Kilit Parke Taşı
Bahçe, otopark ve kaldırımlarda birbirine kilitlenerek harçsız döşenen, sökülüp tekrar takılabilen basınca dayanıklı beton çevre taşı.
Kireç
Kireçtaşının yüksek fırınlarda pişirilmesiyle elde edilen; harçlarda yağlılık ve işlenebilirlik katan, antibakteriyel beyaz mineral bağlayıcı.
Kiremit
Killi toprağın kalıplanıp fırınlanmasıyla elde edilen veya betondan preslenen, eğimli çatılarda yağmur suyunu tahliye eden bindirmeli çatı kaplama örtüsü.
Kiriş
Döşeme plağından gelen yükleri kolonlara aktaran, genellikle yatay çalışan eğilme elemanı olan taşıyıcı betonarme/çelik çubuk.
Klips (Terazi Klipsi)
Büyük ebatlı seramiklerin döşenmesinde karolar arasındaki kot farklarını (dişleri) sıfırlamak için karo arasına takılıp takozla sıkılan plastik terazi aparatı.
Klozet
Atıkların su jeti veya sifon vasıtasıyla pimaş borusuna kokusuzca tahliyesini sağlayan sırlı porselen alafranga oturma taşı.
KMK 19. madde
Kat Mülkiyeti Kanunu’nda kat maliklerinin taşıyıcı sisteme (kolon, kiriş, perde) müdahalesini yasaklayan hüküm.
Kollektör
Kalorifer ve yerden ısıtma sistemlerinde ana hattan gelen sıcak suyu tek bir merkezde toplayıp vanalarla ayrı ayrı odalara dağıtan pirinç boru kütüğü.
Kolom
Kiriş ve döşemelerden gelen yükleri temel zeminine ileten düşey doğrultulu taşıyıcı betonarme veya çelik ayak.
Kolon
Kiriş ve döşemelerden gelen yükleri temel zeminine ileten düşey doğrultulu taşıyıcı betonarme veya çelik ayak.
Kompakt Laminat
Suya dayanıklı ve temizliği kolay, banyo/tuvalet kapılarında nem kabarmasına dirençli kapı türü.
Kompozit Panel
İki alüminyum levha arasına polietilen veya yangına dayanıklı mineral dolgu çekirdeğin preslenmesiyle üretilen modern dış cephe kaplama levhası.
Kondensasyon (Yoğuşma)
Ortamdaki su buharının soğuk bir yüzeye (yalıtımsız duvar veya pencere camı) çarptığında sıvı faza geçerek damlacıklar (terleme) oluşturması olayı.
Korkuluk (Küpeşte)
Merdiven kenarlarına, balkonlara ve teraslara düşmeyi engellemek amacıyla dikilen metal, ahşap veya cam emniyet bariyeri.
Korozyon
Beton içindeki demirin nem ve oksijenle kimyasal reaksiyona girerek paslanması, hacminin genleşmesi ve betonu dışarı patlatması.
Kot
Belirlenen sabit bir referans noktasına (±0.00) göre bir döşemenin, arsanın veya yapının düşey yükseklik seviyesi.
Kör Kasa
Kapı ve pencere montajı öncesinde kaba duvara teraziye alınarak sabitlenen, asıl doğramanın üzerine vidalandığı galvaniz sac veya ahşap ön çerçeve.
Köşebent
İki yüzeyin dik kesiştiği köşeleri dış darbelerden korumak veya profil birleşimlerini desteklemek için kullanılan L kesitli metal veya plastik eleman.
Kristalize Yalıtım
Beton yüzeyine sürülen veya harca katılan; nemle reaksiyona girerek beton gözenekleri içinde çözünmeyen nano-kristaller üreten su yalıtımı.
KUDEB
Koruma Amaçlı İmar Planı bulunan yerlerde tescilli tarihi kültür varlıklarının basit onarım izin ve denetimlerini yürüten yerel yönetim birimi.
Kuvars
Doğada sert kristal formda bulunan silisyum dioksit minerali; preslenmiş reçine ile birleştirilerek çizilmez mutfak tezgahı üretiminde ana hammadde olarak kullanılır.
Kür / Kürlenme
Dökülen taze beton ve şapın mukavemetini kazanabilmesi için kimyasal reaksiyon suyunun korunması amacıyla sulanması veya kimyasal buharlaşma kesiciyle korunması işlemi.

L

Lake
Yüzeyi pürüzsüzleştirilmiş MDF panellerin üzerine poliüretan astar ve son kat boyaların katlar halinde püskürtülüp parlatılmasıyla elde edilen eksiz kapı ve dolap boyası.
Lake Kapı
MDF üzerine poliüretan boyanın tabancayla katlar halinde atılmasıyla üretilen, bütünsel boya zırhına sahip kapı.
Laminat Parke
Taşıyıcı omurgası yüksek yoğunluklu ağaç lifi levha (HDF) olan, üzeri reçineli dekor kağıdı ve şeffaf aşınma filmiyle kaplı kilitli zemin döşemesi.
Lamine Cam
İki cam plakasının arasına şeffaf polivinil bütiral (PVB) folyo tabakası konularak ısı ve basınç altında birleştirilen; kırıldığında dağılmayan güvenlik camı.
Lamine Parke
Üst katmanı değerli masif ağaçtan (meşe, ceviz vb.), alt taşıyıcı katmanları birbirine zıt lifli kontra ahşaptan üretilen, sistre edilebilen doğal ahşap zemin malzemesi.
Lata
Ahşap karkas çatılarda veya asma tavanlarda kaplama malzemelerini vidalamak için kullanılan dar ve uzun biçilmiş çıta kerestesi.
Lavabo
El ve yüz yıkamak için banyolara monte edilen, atık su giderine bağlı porselen, cam veya doğal taş su çanağı.
Lento
Duvar örgüsü sırasında kapı ve pencere açıklıklarının üzerine gelen tuğla yüklerini yan duvarlara aktarmak için açıklığın üstüne atılan küçük betonarme veya gazbeton kiriş.
Linye
Elektrik sigorta kutusundan son dağıtım buatına kadar giden, sortileri besleyen ana hat kablo güzergahı.
Logar (Rögar)
Binaların atık su veya yağmur borularının birleştiği, temizlik ve tıkanıklık müdahalesi için yer altına yapılan kapaklı beton kontrol bacası.
Low-E Kaplama
Cam yüzeyine mikron düzeyinde uygulanan ve camın ısı iletkenliğini düşürerek radyan ısıyı içeri geri yansıtan mikroskobik metalik kaplama.

M

Macun
Duvar, alçıpan veya ahşap yüzeylerdeki delik, gözenek ve dalgalanmaları boya öncesi tamamen kapatıp zemin sıfırlayan ince dolgu pastası.
Mahya
Eğimli çatıların iki farklı yöne bakan yüzeylerinin en üst tepe noktasında kesiştiği su ayırıcı sırt çizgisi ve buraya konulan özel kiremit elemanı.
Mala
Sıva, harç, alçı ve yapıştırıcıları yüzeye sürmek, yaymak ve düzeltmek için kullanılan üçgen veya dikdörtgen çelik el aleti.
Manifold (Kollektör)
Yerden ısıtma ve kalorifer tesisatında suyu her bir boru devresine ayrı debiyle dağıtan ve toplayan çok çıkışlı pirinç kolektör borusu.
Mantar Döşeme
Kiriş sarkıntısı olmayan, döşeme plağının doğrudan kolonlara bastığı ve kolon başlarına zımbalamayı önlemek için piramidal başlık yapılan döşeme sistemi.
Mantolama
Binaların dış duvarlarının taş yünü veya EPS ısı yalıtım levhaları, yapıştırıcı, dübel, file ve dekoratif sıva ile dıştan kesintisiz yalıtılması.
Masif Ahşap
Hiçbir presleme, talaş birleştirme veya kaplama içermeyen; doğrudan doğal ağaç gövdesinden biçilerek elde edilen saf tomruk kerestesi.
Mastar
Şap, sıva veya beton dökümünde yüzeyin tam düz, dalgasız ve terazi olmasını sağlamak için kullanılan 2–3 metre boyundaki alüminyum düzleme cetveli.
Mekanik Cephe
Doğal taş, seramik veya kompakt laminat cephe kaplamalarının duvara harçla değil; paslanmaz çelik ankraj ve alüminyum karkas profilleriyle asıldığı havalandırmalı cephe.
Melamin
Ahşap desenli kağıtların melamin reçinesiyle emprenye edilip yonga levha veya MDF üzerine sıcak preslenmesiyle elde edilen ekonomik dolap ve kapı yüzeyi.
Membran
Yapılarda suyun, buharın veya gazların geçişini engellemek için rulo halinde serilen polimer veya bitüm esaslı yalıtım örtüsü.
Menfez
Banyo, mutfak veya kazan dairelerinde hava sirkülasyonunu sağlamak için duvar veya pencere boşluklarına takılan ayarlanabilir kanatlı ızgara.
Mermer
Kalker (kireçtaşı) kayalarının yer altında yüksek sıcaklık ve basınç altında metamorfizmaya uğramasıyla kristalleşen, parlatılabilen doğal metamorfik taş.
Metraj
Bir inşaat veya tadilat projesinde yapılacak tüm imalatların birimlerine göre (m, m², m³, ton, adet) tek tek hesaplanıp dökümünün çıkarılması işlemi.
Mıcır
Taş ocaklarında kayaların kırılmasıyla elde edilen, 5–15 mm veya 15–25 mm boyutlarındaki kırmataş agrega taneleri.
Mineral Sıva
Mantolama sistemlerinin üzerine son kat boyadan önce koruyucu ve dekoratif tane doku sağlamak için çekilen çimento ve mermer tozu katkılı sıva.
Mobil Sistem
Kombiden çıkan sıcak suyun koruyucu kılıf içindeki PEX borularla her peteğe zemin altından doğrudan eksiz olarak dağıtıldığı radyatör tesisatı.
Modülasyon Paneli
Sulu yerden ısıtma borularının zemine belirli aralıklarla (10–15 cm) düzgünce klipslenmesini sağlayan, altı EPS yalıtımlı mantar başlıklı döşeme paneli.
Moloz
Tadilat, kırım ve yıkım sonrasında ortaya çıkan; evsel çöpe atılması yasak olan beton, tuğla, seramik ve sıva atık yığını.
Monoblok
Birkaç farklı parçanın sonradan birleştirilmesi yerine tek bir gövde halinde üretilmiş yekpare yapı elemanı (monoblok lavabo, monoblok panjur vb.).
Monoblok Kilit
Çelik kapılarda tek parça gövdesiyle kasa bağlantısını güçlendiren güvenlik kilidi.
Mutfak Çalışma Üçgeni
Mutfak ergonomisinde buzdolabı (saklama), evye (yıkama) ve ocak (pişirme) noktaları arasında oluşturulan ideal üçgen yerleşim geometrisi.

N

Nalbur
İnşaat, tadilat, tesisat ve boya işlerinde kullanılan alet, hırdavat, çimento, boya ve bağlantı elemanlarını perakende satan yapı market dükkanı.
Negatif Yalıtım
Dıştan kazı yapılamayan bodrumlarda su yalıtım katmanının binanın iç yüzeyinden uygulanması (su basıncının membranı duvardan ittiği yön).
Nem
Havada buhar halinde bulunan su miktarı (bağıl nem) veya yapı malzemelerinin gözeneklerinde hapsolmuş rutubet ıslaklığı.
Nem Bariyeri
Parke altına veya zemin şapı altına serilen, tabandan gelebilecek nem buharının zemin kaplamasına geçmesini kesen polietilen folyolu örtü.
Nervür
Betonarme inşaat demirlerinin betona daha güçlü tutunmasını sağlamak için dış yüzeyine döküm sırasında verilen helisel diş çıkıntıları.
Nipel
İki ucu da dıştan diş açılmış, sıhhi tesisat boru veya ek parçalarını birbirine bağlayan kısa metal bağlantı parçası.
Nivelman
Arazi veya bina üzerindeki farklı noktaların yükseklik farklarını nivo ve mira yardımıyla ölçüp aynı yatay düzleme getirme işlemi.
Nivo
Şantiyede iki nokta arasındaki kot farkını yatay bir optik eksen üzerinden milimetrik olarak okumaya yarayan optik/dijital topoğrafya aleti.
Nötr Hattı
Alternatif akım elektrik şebekelerinde devreyi tamamlayarak akımın kaynağa geri dönmesini sağlayan sıfır potansiyelli hat iletkeni.

O

Oda Termostatı
İç ortam sıcaklığını sürekli ölçerek kombiye veya klimaya açma-kapama komutu veren ve evi sabit sıcaklıkta tutan duvara monte kumanda.
Oksijen Bariyeri
Yerden ısıtma borularının dış yüzeyine kaplanan, boru etinden içeriye oksijen sızmasını engelleyerek kombinin içindeki metal aksamın paslanmasını önleyen plastik film.
Oksijen Bariyerli PEX
Oksijen geçişini engelleyerek sulu yerden ısıtma sisteminde korozyonu önleyen polietilen boru.
Oluk
Çatı saçaklarına monte edilen, çatı yüzeyine düşen yağmur suyunu toplayıp dikey yağmur iniş borularına ileten çinko, PVC veya galvaniz su kanalı.
Oturma (Zemin Tasmanı)
Bina temelinin altındaki zemin tabakalarının yapının ağırlığı altında sıkışması sonucu binanın milimetrik olarak aşağı çökmesi.
Oturtma Çatı
Çatı makas ve merteklerinin yükünün doğrudan binanın en üst kat betonarme döşemesine oturtulduğu ahşap çatı tipi.
Overlay
Laminat parkelerin en üst yüzeyine preslenen, alüminyum oksit parçacıkları içeren, zemini çizilme ve sürtünmeye karşı koruyan şeffaf reçine zırhı.

Ö

Ön Üretimli Yapı (Prefabrik)
Duvarları, taşıyıcı kolonları ve çatı panelleri fabrikada hazırlanıp şantiye sahasında cıvatalarla birleştirilen hızlı montajlı yapı türü.

P

Pah
İç veya dış dik (90°) köşelerin kırılganlığını önlemek ve su yalıtımının kesintisiz dönmesini sağlamak için köşenin 45° eğimli hale getirilmesi.
Pah Bandı
Banyo, balkon ve teras yalıtımında zemin ile duvar birleşim çizgisine sürme yalıtım katmanları arasına gömülen elastik su yalıtım bandı.
Panel Radyatör
Sıcak suyun içinde dolaşarak ısıyı odaya konveksiyon ve ışıma yoluyla yayan profilli sac ısıtıcı petek.
Panjur
Pencerelerin dışına takılan; evi güneş ışığından, rüzgardan, gürültüden ve hırsızlıktan koruyan motorlu veya manuel sarılır kanat sistemi.
Parapet
Teras çatı kenarlarında, balkonlarda veya köprülerde düşmeyi önlemek ve suyun taşmasını sınırlamak için örülen alçak emniyet duvarı.
Parke
Zemin döşemesinde kullanılan masif, lamine veya laminat ahşap kaplama elemanlarının genel adı.
Paspayı
Donatı demirlerinin paslanmasını ve yangından zarar görmesini engellemek için kalıp ile demir arasına konulan plastik mesafe elemanı ve bu beton et payı.
Patlatma Taş
Doğal mermer veya travertenlerin hidrolik bıçakla kırılarak ön yüzeyine pürüzlü, doğal kırık doku verilmesiyle elde edilen dekoratif kaplama taşı.
Pencere
Binalara gün ışığı sağlamak, dışarıyı görmek ve doğal havalandırma yapmak amacıyla duvarlara açılan camlı doğrama sistemi.
Perdah
Dökülen şap veya sıvanın son aşamada mala veya helikopter makinesiyle bastırılarak tamamen düz ve pürüzsüz hale getirilmesi işlemi.
Perde Duvar
Binanın düşey yüklerinin yanı sıra özellikle deprem ve rüzgarın yatay kuvvetlerini karşılayan, genişliği kalınlığının en az 6 katı olan taşıyıcı betonarme duvar.
Perlit
Volkanik kökenli camsı kayaçların genleştirilmesiyle elde edilen; harçlarda ve sıvalarda hafiflik ve yangın yalıtımı sağlayan gözenekli beyaz malzeme.
Pik Boru
Eski binaların atık su kolonlarında kullanılan, korozyona uğrayabilen ağır dökme demir tesisat borusu.
Pimaş
Bina içi atık suları yerçekimi eğimiyle şehir kanalizasyonuna ileten sert contalı PVC tahliye borusu.
Plywood (Pleymut)
İnce ağaç katmanlarının fenolik reçineyle yüksek basınç altında çapraz preslenmesiyle üretilen, su geçirmez parlak beton kalıp tahtası.
Poliürea
Çift bileşenin yüksek sıcaklık ve basınçta püskürtülmesiyle saniyeler içinde donan, %400 elastikiyete sahip eksiz su yalıtım zırhı.
Poliüretan
Sünger, yalıtım köpüğü, sızdırmazlık mastiği ve su yalıtım kaplaması olarak kullanılan çok yönlü sentetik polimer kimyasal ailesi.
Polyamid Isı Bariyeri
Pencere/doğrama profilinde iç ve dış arasındaki ısı transferini kesen, enerji tasarrufu sağlayan plastik bariyer.
Porselen Karo
Yüksek fırınlarda 1200°C üzerinde pişirilen; su emme oranı neredeyse sıfır olan, dona ve aşınmaya karşı en dayanıklı sert seramik kaplama türü.
Pozitif Yalıtım
Su yalıtımının suyun yapıya bastırdığı dış yönden uygulanması (temel bohçalama ve teras üzeri yalıtım gibi ideal yöntem).
PPRC
Polipropilen rastgele kopolimer hammaddesinden üretilen; kaynak paftasıyla ısıtılarak birleştirilen paslanmaz plastik temiz su borusu.
Priz (Elektrik)
Elektrikli cihazların fişini takarak şebekeden akım çekmesini sağlayan duvara gömülü emniyetli bağlantı elemanı.
Priz Alma
Taze harç, çimento veya betonun suyla karıştırıldıktan sonra kimyasal reaksiyonla akıcı halden sertleşmiş taş fazına geçiş süreci.
Profil
Çelik, alüminyum veya PVC’den üretilen; pencere, karkas, asma tavan veya korkuluk yapımında kullanılan belirli geometrik kesitli uzun yapı çubuğu.
Pürmüz (Şaloma)
Bitümlü membran örtülerin ek yerlerini veya yüzeyini eriterek zemine yapıştırmak için kullanılan propan/tüpgaz alev tabancası.

R

Radon
Topraktan sızan, bodrum ve zemin katlarda biriken, akciğer kanseri riski taşıyan kokusuz renksiz doğal gaz.
Radyatör
Isıtma kazanından gelen sıcak suyun dolaşarak odaya ısısını aktardığı döküm, alüminyum veya çelik panel petek.
Radye Temel
Binanın altındaki tüm kolon ve perdelerin altına tek parça halinde kesintisiz dökülen, yapının yükünü zemine yayan kalın betonarme temel plağı.
Rakor
Tesisat borularının boruyu döndürmeden birbirine bağlanmasını veya sökülmesini sağlayan iki parçalı vidalı rakor birleştirme elemanı.
Redüksiyon
Çapı büyük olan bir tesisat borusunu çapı daha küçük bir boruya dönüştürmek için kullanılan çap daraltıcı tesisat fitingi.
Restitüsyon
Tarihi bir yapının zamanla yıkılmış veya değiştirilmiş ilk özgün tasarımını mimari analizler, arşiv belgeleri ve izlerle ortaya koyan rekonstrüksiyon projesi.
Restorasyon
Tarihi ve mimari değeri olan tescilli kültür varlığı yapıların özgün niteliğini bozmadan aslına uygun malzeme ve tekniklerle onarılması.
Rögar
Kanalizasyon ve drenaj hatlarının birleşim ve yön değiştirme noktalarına yerleştirilen, tıkanıklık açmaya yarayan yer altı kontrol bacası.
Rölöve
Mevcut tarihi veya eski bir binanın tüm boyutlarının, plan, kesit ve cephe deformasyonlarının yerinde ölçülerek projelendirilmesi çizimi.
Rötre
Taze harç veya betonun bünyesindeki suyun buharlaşmasıyla kuruması sırasında hacminin büzülmesi ve buna bağlı kılcal çatlak yapması olayı.
Rulo
Sıva ve duvar yüzeylerine astar, boya veya sürme su yalıtımı uygulamak için kullanılan saplı döner silindir uygulama fırçası.
Rüzgar Yükü
Dış cephe kaplamalarına, çatılara ve cam panellere rüzgarın esiş hızına bağlı olarak uyguladığı dinamik basma ve emme (vakum) kuvveti.

S

Sac Çatı
Galvanizli veya boyalı trapez profilli sac levhalarla kaplanan, hafif ve hızlı montajlı eğimli çatı kaplaması.
Sandviç Panel
İki boyalı galvaniz sac veya alüminyum levha arasına poliüretan, PIR veya taş yünü yalıtım çekirdeği doldurulmuş hazır çatı/cephe paneli.
Saten Alçı
Kara sıvası bitmiş yüzeylere boya öncesinde ayna pürüzsüzlüğünde düz zemin sağlamak için çelik malayla çekilen son kat ince perdah alçısı.
SBS Membran
Stiren-Bütadien-Stiren polimeri ile esnekleştirilmiş, soğukta (−25°C) bükülen bitümlü su yalıtımı örtüsü.
Segregasyon
Beton dökümü veya vibratör hatası sonucu harç ile kaba çakılların birbirinden ayrışarak betonarme içinde çakıl boşlukları oluşturması arızası.
Sehim
Bir döşeme plağının veya kirişin üzerine binen yükler nedeniyle yatay ekseninden milimetrik olarak aşağı doğru bel vermesi, sarkması.
Seramik
Killi toprakların preslenip fırınlanmasıyla elde edilen; ıslak hacim zemin ve duvarlarında kullanılan su geçirimsiz sert kaplama malzemesi.
Sessiz Boru
Atık su akarken oluşan darbe ve çınlama sesini absorbe eden, mineral dolgulu polipropilenden üç katmanlı üretilen tahliye borusu.
Sıfırlama
Elektrik tesisatında nötr hattı ile toprak ucunun prizde köprülenmesi hatası; nötr koptuğunda gövdeye elektrik vererek hayati tehlike yaratır.
Sıhhi Tesisat
Binalara temiz içme ve kullanma suyunu ulaştıran, kullanılan kirli suları kanalizasyona uzaklaştıran boru ve cihazlar sistemi.
Sifon
Lavabo, klozet ve yer süzgeçlerinin altında sürekli bir miktar temiz su tutarak kanalizasyondaki kötü kokuların eve dolmasını engelleyen koku kapanı (S borusu).
Silan/Siloksan
Duvar tabanına enjekte edilerek kapiler su yükselmesini kesen kimyasal yatay nem bariyeri sıvısı.
Silikat Boya
Potasyum silikat bazlı, sıva ile kimyasal reaksiyona girerek tek vücut olan, küf barındırmayan mineral dış cephe boyası.
Silikon
Cam, ayna, vitrifiye ve seramik ek yerlerinde su sızdırmazlığı sağlayan, elastikiyetini yıllarca koruyan şeffaf veya beyaz dolgu kimyasalı.
Silikonlu Boya
Bünyesindeki silikon reçineler sayesinde su iticilik kazanan, silinebilen ve nefes alabilen iç ve dış cephe boyası.
Sineklik
Pencerelerin ve balkon kapılarının dışına takılan, içeriye sinek ve haşere girmesini engelleyen alüminyum çerçeveli pileli veya sabit tül perde.
Sistre
Masif ahşap döşeme ve lamine parkelerin yüzeyindeki çizik ve yıpranmış verniği kazımak için yapılan silindir zımpara ile talaş kaldırma işlemi.
Sorti
Elektrik panosundan buata gelen linyeden tek bir lambaya veya tek bir prize giden son elektrik besleme hattı.
Söve
Binaların dış cephe pencerelerinin etrafına estetik kazandırmak ve yağmur suyunu cepheden uzaklaştırmak için yapıştırılan akrilik kaplı EPS profil.
Su Tutucu Bant
Temel ve perde beton döküm aralıklarında (soğuk derzlerde) betonun arasına yerleştirilen PVC veya genleşen kauçuk su bariyeri şeridi.
Subasman
Binanın zemin kat döşemesini çevre arazinin sel, su baskını ve çamur seviyesinden yukarıda tutan temel yükseltme duvarı kotu.
Suntalam
Odun talaşlarının yapıştırıcıyla preslenerek levha haline getirilmesi (sunta) ve üzerinin melamin dekor kağıdıyla kaplanmasıyla üretilen mobilya paneli.
Sürme Yalıtım
Çimento, bitüm veya poliüretan esaslı, fırça veya ruloyla yüzeye katlar halinde sürülerek eksiz su geçirmez film oluşturan sıvı izolasyon.
Süzgeç
Banyo, balkon veya teras zemininde biriken suları pimaş borusuna akıtan, üzerinde paslanmaz ızgarası ve koku önleyici sifonu olan drenaj ağzı.

Ş

Şakül (Çekül)
Bir duvarın, kolonun veya kalıbın yerçekimi doğrultusunda düşey eksende tam dik olup olmadığını anlamak için kullanılan ipli ağır konik metal ağırlık.
Şaloma
Bitümlü rulo membranları alevle eriterek beton zemine yapıştırmak için kullanılan tüpe bağlı alev tabancası (pürmüz).
Şantiye
Bir binanın sıfırdan inşa edildiği veya kapsamlı tadilatının yürütüldüğü, iş güvenliği kurallarının geçerli olduğu geçici çalışma sahası.
Şap
Betonarme döşeme üzerine parke, seramik veya vinil döşenmeden önce zemini teraziye getirmek ve tesisatı örtmek için dökülen kum-çimento harcı.
Şev
Açık temel çukurlarında veya hafriyat kazılarında toprağın kendi kendine göçmesini engellemek için kazı yüzeyine verilen doğal eğim açısı.

T

Taban Suyu
Toprağın altındaki geçimsiz kaya tabakasının üzerinde biriken ve yerçekimiyle göllenerek bina temellerine baskı yapan yeraltı su tablası.
Takoz
Parke döşerken duvar diplerinde genleşme payı bırakmak veya kapı montajında kasayı sıkıştırmak için kullanılan plastik/ahşap kama.
Tamir Harcı (Yapısal)
Betondaki derin çatlakları, segregasyon boşluklarını ve paslanan donatı çukurlarını doldurmak için kullanılan büzülmeyen (rötresiz) yüksek mukavemetli polimer harç.
Tarak (Fayans Tarağı)
Seramik yapıştırıcısını zemine ve duvara eşit kalınlıkta ve dişli çizgiler halinde yaymak için kullanılan dişli çelik mala.
Taş Yünü
Bazalt kayaçlarının eritilerek lif haline getirilmesiyle üretilen, A1 sınıfı yanmaz, yüksek ısı ve ses yalıtım kabiliyetine sahip mineral levha.
Taşıyıcı Sistem
Yapının kendi ölü ağırlığını, rüzgar, kar ve deprem kuvvetlerini güvenle karşılayıp zemine aktaran kolon, kiriş, perde ve temeller bütünü.
Tayrot (Tie-Rod)
Perde beton kalıplarının betonun döküm basıncıyla dışarı patlamasını engellemek için kalıbın iki yüzü arasından geçirilen çelik gergi mili ve koruyucu PVC borusu.
TC/TU Profil
Asma tavan ve alçıpan karkasında kullanılan galvanizli taşıyıcı ve ana profil çifti.
Tepe Camı
Çatı düzlemine yerleştirilen veya oda kapılarının üst kısmına aydınlatma amacıyla konulan sabit küçük cam bölme.
Teras
Binaların en üst katında veya ara katlarında yer alan, üzeri açık veya yarı açık geniş zemin kullanım alanı.
Terleme
İç ortamdaki bağıl nemin yüksek olması ve duvar/cam yüzeylerinin soğuk kalması nedeniyle su buharının yüzeyde yoğuşup su damlalarına dönüşmesi.
Termal Kamera
Yapı kabuğundaki ısı kaçaklarını, su sızıntılarını ve şap altındaki sıcak su borusu patlaklarını kızılötesi ışınlarla görüntüleyen cihaz.
Termostatik Vana
Panel radyatörlerin su girişine takılan; oda istenen sıcaklığa ulaştığında radyatöre giren sıcak suyu kısarak tasarruf sağlayan otomatik ayarlı vana.
Tesviye
Bir arazinin, döşemenin veya duvar yüzeyinin çukur ve tümseklerini gidererek aynı düzleme ve teraziye getirme işlemi.
Tezgah
Mutfakta üzerinde yemek hazırlanan; banyoda üzerine lavabo oturtulan mermer, granit, kuvars veya masif ahşap çalışma tablası.
Tie-Rod (Tayrot)
Perde beton kalıplarının betonun döküm basıncıyla dışarı patlamasını engellemek için kalıbın iki yüzü arasından geçirilen çelik gergi mili ve koruyucu PVC borusu.
Tij
Asma tavan ana karkas profillerini üst betonarme tavana asmak için kullanılan boyu ayarlanabilir dişli çelik askı çubuğu.
Topraklama
Elektrik tesisatındaki kaçak akımları bir bakır iletken ve topraklama levhası yardımıyla toprağa aktararak insanları çarpılmaktan koruyan güvenlik hattı.
Trafo (Sürücü)
Şebekeden gelen 220V gerilimi şerit LED ve spot aydınlatmaların çalışabileceği 12V veya 24V sabit doğru akıma düşüren güç ünitesi.
Traverten
Kalsiyum bikarbonatlı termal kaynak sularının çökelmesiyle oluşan, bünyesinde küçük gözenekler barındıran açık renkli doğal tortul taş.
Tuğla
Killi toprağın kalıplanıp fırınlarda pişirilmesiyle üretilen; iç bölme ve dış dolgu duvarlarda harçla örülen en yaygın kaba inşaat malzemesi.

U

U-Profili (TU / DU)
Alçıpan asma tavanlarda çevre duvarlara kot sabitlemek veya bölme duvarlarda zemin ve tavana monte edilerek dikey profilleri içine alan galvaniz sac profil.
Uçurtma Basamak
Döner merdivenlerin köşe dönüşlerinde bir ucu dar, diğer ucu geniş olan üçgen veya yamuk formlu basamak.
UV Dayanımı
Dış cephe boyalarının, yalıtım membranlarının ve plastiklerin güneşin morötesi (ultraviyole) ışınlarına maruz kaldığında çatlamama ve sararmama direnci.
Uygulama Şartnamesi
Bir inşaat veya tadilat işinde kullanılacak malzemelerin standartlarını, montaj kurallarını ve işçilik kabul kriterlerini belirleyen resmi teknik şartname metni.

Ü

Üst Başlık
Çatı makaslarının üst eğimli hattını oluşturan, aşık yüklerini alt düğüm noktalarına aktaran ahşap veya çelik taşıyıcı kiriş.

V

V-Kanal (Derzli Parke)
Laminat parke panellerinin kenarlarına açılan 45 derecelik ince pahlar sayesinde birleşim yerlerinde masif ahşap derz görüntüsü oluşturan kanal.
Vakum Ahşap Emprenyesi
Ahşap malzemenin kapalı kazanlarda yüksek vakum altında havasının çekilip, basınçla kimyasal koruyucu tuzların hücrelerine zerk edilmesi.
Vana
Sıhhi tesisat, kalorifer ve doğalgaz boru hatlarında akışkanın geçişini durdurmaya, açmaya veya debisini ayarlamaya yarayan mekanik kontrol elemanı.
Vernik
Ahşap yüzeyleri neme, toza ve çizilmeye karşı korumak için sürülen; ahşabın doğal desenini gösteren şeffaf koruyucu reçine tabakası.
Vibratör (Beton Vibratörü)
Taze dökülen betonun içine daldırılarak yüksek frekanslı titreşimle betonun içindeki hava kabarcıklarını çıkaran ve segregasyonu önleyen motorlu alet.
Vitrifiye
Lavabo, klozet, hela taşı, bide ve pisuvar gibi killi seramik çamurunun şekillendirilip sırlanarak pişirilmesiyle elde edilen sıhhi tesisat porselenleri.

W

WR Alçıpan
Yeşil renkli, hidrofobik katkılı suya dayanıklı alçıpan; ıslak hacimlerde standart beyaz plaka yerine zorunludur.

Y

Yağmur Oluğu
Çatı saçaklarına monte edilen, çatıya düşen yağmur suyunu toplayıp dikey yağmur borularına ileten yarım daire veya köşeli tahliye kanalı.
Yalıtım
Yapıların su, nem, ısı, ses ve yangın gibi olumsuz dış etkenlerden korunması amacıyla özel malzemelerle kaplanması (izolasyon).
Yangın Merdiveni
Yangın veya acil durumlarda bina sakinlerinin dumandan etkilenmeden binayı hızla tahliye etmesini sağlayan yangına dayanıklı korunaklı kaçış merdiveni.
Yangın Sınıfı
Yapı malzemelerinin alev karşısındaki tepkisini gösteren EN 13501-1 standardı derecesi (A1: hiç yanmaz taş yünü; B1: zor alevlenici modifiye EPS).
Yapı Denetim
Binaların imar planına, fen ve sanat kurallarına, deprem yönetmeliğine uygun olarak inşa edilmesini mal sahibi adına denetleyen bağımsız mühendislik kuruluşu.
Yapı Fiziği
Binalarda ısı, nem, ses, ışık ve hava hareketlerinin yapı kabuğu üzerindeki etkilerini inceleyen, yoğuşma ve ısı kaybı hesaplarını yapan bilim dalı.
Yapıştırıcı
Seramik, parke, mantolama levhası veya duvar kağıdını alt yüzeye kimyasal veya mekanik olarak tutturan polimer veya çimento esaslı harç/tutkal.
Yerden Isıtma
Zemin şapının altına döşenen modülasyon panelleri içindeki oksijen bariyerli PEX borulardan geçen düşük sıcaklıktaki suyla odayı alttan ısıtan konforlu sistem.
Yığma Yapı
Kolon ve kiriş betonarme karkası bulunmayan, döşeme yüklerinin doğrudan taşıyıcı tuğla veya taş duvarlar vasıtasıyla temele aktarıldığı bina türü.
Ytong
Silis kumu ve kireçten otoklavda üretilen gözenekli hafif gazbeton yapı malzemesinin Türkiye’deki yaygın marka adı.
Yüzer Döşeme
Tesviye şapının taşıyıcı betondan ve yan duvarlardan akustik elastomerik şilte ve kenar bantlarıyla tamamen koparılarak havuzlandığı, topuk sesini kesen zemin sistemi.

Z

Zemin Etüdü
Bir inşaat yapılmadan önce parselin altındaki toprak ve kaya katmanlarının sondajla incelenerek taşıma gücünün, deprem sınıfının ve yeraltı su tablasının tespit edilmesi.
Zemin Sıvılaşması
Suya doygun kumlu ve siltli zeminlerin deprem sarsıntısı anında ani basınçla taşıma gücünü tamamen yitirerek sıvı gibi davranması ve binanın batması/yan yatması durumu.
Zımpara
Alçı, macun, ahşap veya boya yüzeylerdeki pürüz ve fırça izlerini aşındırarak sıfırlamak için kullanılan farklı kum kalınlıklarına sahip aşındırıcı kağıt/örgü.
Zırh (Söve Zırhı)
EPS dış cephe söve profillerinin ve yalıtım levhalarının üzerine dış hava şartlarına ve darbelere dayanması için çekilen akrilik reçineli mineral kaplama zırhı.
Zıvana
İki ahşap veya parke parçasının birbirine geçmesini sağlamak için bir parçaya açılan kanal (lamba) ile diğer parçaya açılan çıkıntılı dilin kilitlenmesi.
UĞRAŞ İnşaat & Dekorasyon — ücretsiz keşif

Karabük ve Safranbolu’da yerinde uygulama desteği.

Siteye git →