Zorunlu geçit hakkı nedir?
Türk Medeni Kanunu'nun 747. maddesine göre, taşınmazından genel yola yeterli bir geçidi bulunmayan malik, komşularından tam bedel karşılığında kendisine geçit hakkı tanınmasını isteyebilir. Bu hak önce komşuyla anlaşarak, anlaşılamazsa sulh hukuk mahkemesinde dava yoluyla elde edilir.
Geçit hakkı tapuya irtifak hakkı olarak tescil edilir. Böylece komşu parsel satılsa bile hak devam eder.
Mahkeme nelere bakar?
- Parselin gerçekten genel yola bağlantısı yok mu, varsa yetersiz mi?
- Geçidin komşulara en az zarar verecek güzergâhı
- Geçit genişliği ve kullanım amacı (yaya, araç, tarım aracı)
- Komşuya ödenecek tam bedel (bilirkişi raporuyla)
- Yolsuzluğun malikin kendi kusurundan doğup doğmadığı
Geçit hakkı ile imar yolu aynı şey değil
Geçit hakkı, tarlanıza ulaşmanızı sağlar; ama yapı ruhsatı için parselin imar planındaki bir yola cephesi olması aranır. Özel bir geçit hakkı, tek başına parseli yapılaşmaya uygun hâle getirmeyebilir.
Plansız alanlarda da yola bağlantı koşulu vardır. Ev yapma planınız varsa geçit davası açmadan önce belediye ya da il özel idaresine, geçit hakkıyla ruhsat alınıp alınamayacağını sorun.
Diğer komşuluk hakları
- Mecra hakkı
- Su, kanalizasyon, elektrik gibi hatların komşu taşınmazdan geçirilmesi hakkı (TMK 744).
- Kaynak ve su hakları
- Kaynağın ve suyun kullanımına ilişkin haklar ayrıca düzenlenmiştir.
- Sınır ve tecavüz
- Sınır anlaşmazlıklarında önce harita mühendisine aplikasyon (yerinde ölçü) yaptırılır.
Sıkça sorulan sorular
Geçit hakkı için ne kadar ödenir?
Kanun "tam bedel" der. Tutarı mahkemenin atadığı bilirkişi, geçidin alanı ve komşuya verdiği zarara göre belirler.
Komşu yol vermiyor, ne yapabilirim?
Önce yazılı olarak uzlaşma teklif edin. Anlaşılamazsa taşınmazın bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesinde zorunlu geçit hakkı davası açılabilir. Bir avukattan destek almanız önerilir.
Tarlama giden yol tapuda görünmüyor, sorun olur mu?
Fiilî kullanılan yol ile paftadaki yol farklıysa ilerde anlaşmazlık çıkabilir. Satın almadan önce harita mühendisine kontrol ettirin.
Dayanak mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 744, 747