Mimari Çizim Dili: Plan, Kesit, Görünüş ve Vaziyet Planı Nasıl Çizilir?

Bir yapıyı anlatan dört bakış

Mimari proje, üç boyutlu bir yapıyı kâğıt üzerinde iki boyutlu çizimlerle anlatır. Bunun için yapıya farklı yönlerden ve düzlemlerden bakılır: kuşbakışı, dilimleyerek ve dışarıdan. Her çizim türü farklı bir soruyu yanıtlar.

Vaziyet planı: Yapının arsa üzerindeki yerini, yola, komşu parsellere ve sınırlara uzaklığını gösterir. Genellikle 1:200 ya da 1:500 ölçekte çizilir; kuzey yönü ve çekme mesafeleri işaretlenir.
Kat planı: Yapının yatay bir kesitle (yaklaşık bir metre yüksekten) dilimlenip yukarıdan bakıldığında görünen hâlidir. Duvarlar, kapı ve pencereler, mekân adları, ölçüler ve kotlar burada gösterilir. Genellikle 1:50 ya da 1:100 ölçeklidir.
Kesit: Yapının düşey bir düzlemle kesilerek yandan görünüşüdür. Kat yükseklikleri, döşeme ve çatı kalınlıkları, merdiven ve zemin ilişkisi bu çizimde görülür.
Görünüş (cephe): Yapıya dışarıdan bakıştır. Pencere ve kapı yerleşimi, malzeme ve kat yüksekliği, zemin çizgisi ve çatı formu görünüşlerde okunur; genellikle dört yönde çizilir.
Detay: Bir birleşimin büyük ölçekte (1:20, 1:10, 1:5) çizilmesidir; örneğin pencere denizliği, çatı saçağı, duvar-döşeme birleşimi.

Çizgi kalınlıkları ve kural

Çizimin okunabilir olması için çizgilere hiyerarşi verilir: kesilen elemanlar en kalın, kesit düzleminin gerisinde görünen elemanlar orta, dolgu ve ölçü çizgileri ise ince çizgiyle gösterilir.

Kesilen duvar, döşeme ve kolon: kalın çizgi (genellikle 0,35–0,50 mm).
Görünen kenar ve mobilya: orta çizgi.
Ölçü, eksen ve tarama çizgileri: ince çizgi.
Eksenler ve gizli kenarlar: uygun çizgi tipi (uzun-kısa çizgi, kesikli).
Aynı türdeki çizgiler tüm pafta boyunca aynı kalınlıkta kalmalıdır.

İpucuYazıcı ya da plotter çıktısında çizgi kalınlıklarını renklere bağlayan bir baskı tablosu (plot style) kullanırsanız tüm pafta tutarlı çıkar.

Ölçülendirme, kot ve semboller

Ölçüler paftada zincir (seri) hâlinde ve üç sıra hâlinde verilir: bina dış ölçüsü, eksen aralıkları ve duvar/boşluk ölçüleri. Kotlar bitmiş zemin seviyesini gösterir; ±0,00 genellikle zemin kat bitmiş döşeme kotu olarak kabul edilir ve diğer katlar buna göre yazılır.

Mekân adı ve alanı (metrekare) her mekânın içine yazılır.
Kapı ve pencere açılış yönü, pencere denizlik ve lento kotu gösterilir.
Merdiven yön oku ve çıkış-iniş yönü belirtilir.
Kuzey oku ve ölçek çubuğu paftaya konur.
Kesit hatları planda işaretlenir ve harflerle adlandırılır.

Yaygın hataÖlçüsüz çizim, kullanılamayan çizimdir. Ölçü ve kotu sonradan eklemeye bırakmayın; çizim sırasında planlayın.

Proje aşamaları

Türkiye’de mimari proje genel olarak şu aşamalardan geçer: konsept (fikir) ve ön proje, ardından belediyeye ya da ilgili kuruma sunulan kesin (ruhsat) proje ve inşaat için hazırlanan uygulama projesi. Her aşamada çizimin ayrıntı seviyesi artar; kesin ve uygulama projelerinde ölçü, malzeme ve detay netleşir.

Sıkça sorulan sorular

Plan ile kesit arasındaki fark nedir?

Plan yatay bir düzlemle, kesit düşey bir düzlemle yapıyı dilimler. Plan yerleşimi ve ölçüleri, kesit ise yükseklik ilişkilerini gösterir.

Hangi ölçekte çizilmeli?

Amaca ve kâğıt boyutuna göre: vaziyet 1:200–1:500, kat planları 1:50–1:100, detaylar 1:20–1:1. Ölçek ve kâğıt hesaplayıcımız yardımcı olur.

BilgilendirmeBu içerik genel eğitim amaçlıdır. Program özellikleri, komutlar ve lisans koşulları sürümlere göre değişebilir; güncel ve bağlayıcı bilgi için ilgili yazılım firmasının resmî belgelerine ve okulunuzun şartnamesine bakın.